تاثیرات جهانی آلودگی هوا

2-1-5-4-1 تخریب لایه اوزن: در لایه استراتوسفر، اوزن به طور مداوم تولید می شود و از بین می رود. این روند تا زمانی که انسان دخالت نکند، در حالت تعادل قرار دارد و غلظت آن که حدود چندین قسمت در میلیون است، ثابت باقی می ماند. هر چند مقدار اوزن موجود در استراتوسفر ناچیز به نظر می رسد، ولی نقش عمده ای در جذب اشعه مخرب حیات بیولوژیکی زمین دارد. اگر تمام اشعه مضر خورشید توسط زمین دریافت شود، به کلی با زندگی روی زمین ناسازگار است. امروزه با وجود مصرف زیاد کلروفلوروکربن ها[1] تعادل غلظت اوزن در لایه استراتوسفر از بین رفته است به طوری که در سال 1985 کاهش اوزن در قاره منجمد جنوبی مشخص شد و در حال حاضر این کاهش در هر پنج قاره زمین محسوس شده است. بنا بر پژوهش ایستگاه هالی در قطب جنوب، افت اوزن از دهه 1950 آغاز شده است و از آن پس با شتاب ادامه یافته و هرگز نمودار افت صاف نشده است. به هر حال در سال 1993، ستون لایه اوزن قطب جنوب از 350 واحد دابسون به 90 واحد که پایین تر از مقدار ثبت شده است، رسید (غیاث الدین،1385).

بر اساس داده های موجود، کاهش به میزان 10 درصد در لایه اوزن منجر به افزایشی در حدود 26 درصد در میزان ابتلاء به سرطان های پوستی خواهد شد. هم چنین مطالعات زیادی نشان داده است که در صورت قرار گرفتن در معرض میزان زیادی از تشعشعات UVB سیستم ایمنی بدن متاثر خواهد شد. ایجاد اختلال در سیستم ایمنی بدن موجب افزایش ابتلا به بیماری های مسری و کاهش میزان کارایی برنامه های ایمن سازی عمومی بدن می شود (صنعت و توسعه،1388). با برآوردهای انجام شده توسط سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا، ده درصد کاهش لایه اوزن به ششصد هزار مورد آب مروارید در جمعیت فعلی منجر می شود و در کل متولدین 1986 تا 2029 حدود چهار میلیون مورد آب مروارید پیش بینی می شود. علاوه بر این ها، چند صد گونه گیاهی از نظر مقاومت در برابر UV بررسی شده اند. در برخی گونه ها فعالیت فتوسنتز کاهش یافته است، برگ ها کمتر شده اند و محصول کمتری را به بار آورده اند. هم چنین اشعه UVB تا عمق 20 تا 40 متر در آب نفوذ می کند و بر زندگی موجودات آبزی تاثیر جدی دارد. به طور کلی اشعه فرابنفش، باروری موجودات اولیه از قبیل فیتوپلانگتون ها را کاهش می دهد که این موضوع به اختلال در زنجیره غذایی سایر موجودات وابسته منجر می شود. در این فرآیند موجودات بزرگ تر آبزی و خشک زی حتی انسان تحت تاثیر قرار می گیرند (غیاث الدین،1385).

2-1-5-4-2 باران های اسیدی: اصطلاح باران های اسیدی، اولین بار در سال 1858 توسط یک شیمیدان انگلیسی به نام اسمیت مطرح شد ولی در آن زمان مورد توجه قرار نگرفت. در سال 1950 در مناطق شمالی اروپا به ویژه کشورهای اسکاندیناوی و نیز در شرق آمریکا با مشاهده کاهش PH دریاچه ها و رودخانه ها، مساله باران اسیدی به طور جدی مطرح شد. هر چند اصطلاح باران اسیدی پذیرش همگانی یافته است، ولی باران اسیدی فقط جزیی از رسوبات اسیدی است. رسوبات اسیدی شامل رسوبات خشک یا همان هواویزها و رسوبات تر یا باران اسیدی است. در دمای 20 درجه سیلسیوس، PH باران برابر 6/5 است. چنین بارانی را آب پاک می گویند که پایه ای برای تشخیص اسیدی شدن یا پاک بودن است. این PH با اسیدهای سولفوریک و نیتریک تغییر می کند و همان طور که اشاره شد به صورت محلول در آب باران و یا به صورت ذرات رسوب کننده در PH آب های سطحی و خاک تغییراتی را به وجود می آورد که پیامد آن تغییر در اکوسیستم و محیط زیست خواهد بود. زمین، گیاهان و آب ها از جمله سطوحی هستند که اسید بر آن ها رسوب می کند و متراکم می شود. آب های شیرین معرف کوچکترین جزء سطح کره برای رسوب مواد اسیدی می باشند. با این حال بیشترین تاثیر رسوبات اسیدی بر آب های شیرین سطحی و زندگی آبی می باشد. وقتی PH آب به تقریبا 5 برسد بسیاری از گونه های ماهی قادر به تولید مثل و ادامه زندگی نیستند. جمعیت جانوران آب شیرین، مانند قزل آلای قهوه ای در کشورهای اروپایی از جمله انگلیس، اسکاتلند، نروژ و نیز در شمال شرقی آمریکای شمالی کاهش یافته است. نگرانی دیگر از افزایش رسوبات اسیدی، کاهش رشد درختان جنگل است. همان طور که اسید وارد خاک جنگل می شود، فرآیند خاک شویی مواد غذایی خاک را از بین می برد. اگر خاک کم عمق باشد و یا دارای مواد غذایی کافی برای حفظ گونه های مختلف نباشد، رشد درختان و گیاهان جنگلی یا به کلی مختل می گردد و یا فقط گونه های به خصوصی به حیات خود ادامه می دهند که این خود بر سایر اکوسیستم ها تاثیر گذار خواهد بود (Mollitor and Raynal,1983). مطالعه بر روی حیواناتی که در معرض هواویزهای اسیدی قرار گرفتند نشان داد تغییراتی از سرعت تنفس تا تغییرات مرفولوژیک ریه و تجدید سلول ها پدید آمده است. هم چنین در انسان عوارض ریوی در زمانی که غلظت اسید سولفوریک ها به بیش از حد معمول رسیده است، دیده شده است (غیاث الدین،1385).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مزایای رفتار شهروندی سازمانی

2-1-5-4-3 گرم شدن زمین: در دهه های پایانی قرن بیستم، بشر با این واقعیت تلخ مواجه شد که آلودگی های هوا که توسط وی به وجود آمده است، به طور بی سابقه ای تمام زمین را به عنوان زیستگاه بشر با خطر  مواجه کرده است. کارشناسان پیش بینی می کنند دمای زمین در این قرن می تواند حدود 8/5 درجه سانتیگراد گرمتر شود. از تبعات مهم این پدیده می توان به بالا آمدن آب دریاها، وقوع توفانهای بزرگ منطقه ای، سیلاب ها، آتش سوزی جنگل ها، خشکسالی های پایدار و نیز به وجود آمدن آفت های گیاهی که خسارات زیادی به محصولات کشاورزی وارد می کنند، اشاره کرد. در نتیجه منابع غذایی انسان ها کاهش می یابد، آب بیشتری بخار می شود و در نتیجه انسان ها با کمبود آب شیرین مواجه خواهند شد(میرشجاعان و نوریان،1386). این امکان وجود دارد که سرعت تغییرات اقلیم آن قدر سریع باشد که اکوسیستم نتواند خود را با شرایط جدید سازش دهد و نتیجتا بعضی گونه ها ممکن است نابود شوند (غیاث الدین،1385).

[1] Chlorofluorocarbons