خوشبختانه هنوز پوشاک سنتی بختیاری مورد استفاده است، ‌‌‌شناخته ترین نوع پوشاک در استان را نیز شامل می‌شود.
لچک، ‌‌‌نیم کلـاهی است که زنان بختیاری به سر می‌کنند و روی آن را مینا می‌پوشند. دو بند نیز در طرفین آن آویزان کرده تا بوسیله آن‌ها، ‌‌‌لچک را زیر گلو گره بزنند روی آن بوسیله منجوق، ‌‌‌پولک، ‌‌‌ملیله و سنگ‌های زینتی و جلوی آن گاهی به وسیله سکه تزئین می‌شود.
مینا، ‌‌‌پارچه‌ای مستطیلی شکل به عرض تقریبی 80 و طول 4 متر است که آن را روی لچک به سر می‌کنند. دختران و زنان جوان از رنگ‌های شاد و میناهای پولک و گلدوزی‌دوزی شده و زنان میانسال و سالخورده از میناهایی با رنگ تیره‌تـر استفاده می‌‌کنند. جنس مینا معمولـا ظریف و نازک است.
دسمال، ‌‌‌یا دستمال همان روسری است که اکثرا زنان سالخورده به جای مینا از آن استفاده می‌کنند. این روسری در رنگ‌های تیره تهیه می‌شود و آن را با سنجاق زیر گلو محکم می‌کنند.
زنان سالخورده گاهی با تکه پارچه‌ای مشکی مستطیلی شکل پیشانی خود را می‌بندند که به این تکه پارچه پیش سری می‌گویند.
تن پوش و پیراهن زنان بختیاری را جوه تشیکل می‌دهد. اندازه جوه تا زیر زانو است و بنا به مقتضیات سن از رنگ‌های تیره و روشن استفاده می‌کنند.
دامن چین دار یکی از اصیلترین تن‌پوش‌های بختیاری را تشکیل می‌دهد که برای دوخت آن از 8 تا 12متر پارچه استفاده می‌شود.
جلیقه یا جلقزه، ‌‌‌پوششی است که زنان بختیاری بر روی پیراهن خود می‌پوشند. در گذشته جلیقه‌ای که سالخوردگان استفاده می‌کردند اغلب ساده و رنگ آن بیشتر مشکی بود. دختران و زنان جوان از جلیقه‌هایی استفاده می‌کردند که دو طرف آن با انواع وسایل زینتی پوشاک مانند پولک، ‌‌‌منجوق و سکه تزئین شده بود.
یل تن پوششی است که در گذشته زنان متمکن می‌پوشیدند. این زنان به جای استفاده از جوه از یل استفاده می‌کردند. یل حالت کت داشت و اندازه آن نیز از کمر به پایین‌تـر می‌رسید. برای زیباتر شدن آن از چند چین قسمت جلوی آن بهره می‌گرفتند. (افشار سیستانی،‌‌‌ 515،‌‌‌ 1366)
3-7-4-2-پوشاک مردان بختیاری:
سرپوش مردان بختیاری کلـاهی نمدی است که از کرک بز تهیه می‌شده است. این کلـاه به رنگ‌های مشکی، ‌‌‌قهوه‌ای تیره و روشن و سفید شیری رنگ تهیه می‌شود. امروزه برای تهیه کلـاه از پشم مرغوب مرینوس استفاده می‌‌کنند.
مردان، ‌‌‌پیراهن مردانه که جلوی آن باز و دکمه دار است به تن می‌کنند.
مهمترین تن پوش مردان بختیاری را چوقا تشکیل می‌دهد. چوقا بالـاپوشى‌ راسته‌ و بى‌آستین‌ است‌ که‌ قد آن‌ تا سر زانو مى‌رسد و سرتاسر جلوی آن‌ باز است.
ماده اولیه چوقا پشم است و به دو رنگ سیاه و سفید، ‌‌‌روی دارهای افقی مخصوص و توسط زنان بختیاری تهیه می‌شود. ترکیب رنگ‌های دیگر چوقا کرم سرمه‌ای و یا کرم قهوه‌ای است. آستین کوتاه چوقا بیشتر حالت نمایشی دارد و به عنوان جیب نیز می‌توان از آن استفاده کرد. چوقا خاصیت ضد باران دارد، ‌‌‌گرما را در زمستان نگه‌ داشته و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ می‌‌کند. معروفترین نوع آن (چوقا لیواسی) است.
برای بافت چوقا از دار خوابیده استفاده می‌کنند و تکنیک بافت آن نیز مانند تکنیک گلیم بافی است با این تفاوت که خیلی ریز بافت‌تر است و تار و پود نازک دارد. طول پارچه مخصوص چوقا 5/2 الی 5/3 متر و عرض آن ?? الی ?? سانتیمتر است و با تاری از جنس پنبه (گاه پشم) و پود پشمی بافته می‌شود. قطعات را پس از بافتن به اندازه لـازم می‌برند و کنار هم می‌دوزند. پشم به کار رفته باید کیفیت بالـایی داشته باشد.
شال معمولـا از جنس نرم و رنگ سفید تهیه می‌شود، ‌‌‌دو طرف شال نسبت به میان آن، ‌‌‌باریکتر است تا برای گره زدن آسان‌تر باشد. برای تهیه شال از 5 تا 6 متر پارچه استفاده می‌شود. شال را گاهی روی چوقا و گاهی هم روی پیراهن می‌بندند.
گیوه پاپوشی است که در گذشته به پا می‌کردند. گیوه با آب و هوای این اقلیم و به طور کلی عشایری متناسب است.(طرح جامع گردش گری استان چهارمحال و بختیاری،‌‌‌ 261،‌‌‌ 1388)
زیور آلـات بختیاری
بختیاری‌ها به گردنبند ناونده می‌گویند. ناونده از عقیق، ‌‌‌دلربا، ‌‌‌پنجه پلنگ، ‌‌‌ناخن عقاب و مهره چشم و انواع مهره‌های دیگر تشکیل شده است.
به النگو (دستینه) گفته می‌شود و در قدیم بیشتر از النگوهای نقره استفاده می‌کردند.
سیزن بن یا بند سیزن، ‌‌‌ریسمانی بلند از مهرهای رنگی قدیمی است که زنان بعد از پوشیدن لچک و مینا با سنجاق به دو طرف سر وصل کرده و آن را پشت سر خود می‌اندازند.
پس سری را بعد از به سر کردن مینا به پشت مینا آویزان می‌کردند.
بازی بن وسیله تزئینی یا بازوبند است که در گذشته زنان جوان، ‌‌‌دختران و بخصوص عروس‌ها به بازو می‌بستند. بازوبند را گاهی از شیردنگ (نوارهای دستباف با آویزهای منگوله دار رنگی) و انواع مهره‌ها و یا کرک شتر تهیه می‌کردند.
سر اراق را به دو طرف لچک وصل می‌کردند به گونه‌ای که نیمه صورت را در برگیرد.
پیرچکه وسیله‌ای بود که در گذشته به دور مچ پا می‌بستند. پیرچکه نیز از نقره تهیه می‌شد. بعد از بستن آن به پا، ‌‌‌زنجیری کوتاه از گوشه آن آویزان می‌شد. به پیرچکه پاچکه نیز می‌گویند.
بنونو وسیله‌ای زینتی بود که پس از سر کردن لچک و مینا، ‌‌‌به زیر گلو آویزان می‌کردند. بنونو نیز از سکه‌های نقره تشکیل شده بود.(سایت سازمان میراث فرهنگی استان چهارمحال و بختیاری)
3-7-5-‌عشایر استان چهارمحال و بختیاری:
– فضاهای عشایری:کـوچ در نـزد عـشـایـر بختیاری زمان و آداب خود را دارد بطور متوسط 15 تا 20 روز طول میکشد تا عشایر بختیاری از قشلاق به ییلاق و بالعکس برسند در بین راه در ایل راهها‌، ‌‌‌عشایر تور کوچ برگزار می کنند. در فصل بهار و تابستان زمان ییلاق آیینها و مراسم تور کوچ بطور کامل برگزار می‌گردد عشایر در بین راه هر جا به آب و علفزاری برخورد کنند ساعاتی را در آنجا سپری می کنند و مجددا آهنگ سفر میکنند کوچ با همه دلتنگی ها و غروب های غمبارش به امید رسیدن به چراگاهی مناسب ادامه می یابد.(. ( طرح جامع و اجرایی تله کابین زردکوه،‌‌‌ ،‌‌‌ 1387،‌‌‌ 58)
شکل شماره3-10کوچ عشایر
منبع:سازمان میراث فرهنگی و گردش گری استان چهارمحال و بختیاری
‌‌‌‌‌‌‌
شکل شماره3-11 مسیر حرکت عشایر به سمت‌استان چهارمحال و بختیاری
منبع:طرح جامع اسپادانا
3-8-صنایع دستی استان چهارمحال و بختیاری:
صنایع دستی استان چهارمحال و بختیاری از جمله جاذبه های مهم فرهنگی این منطقه بوده و محصولات تولیدی تبلور روحیه هنری و اصالت فرهنگی مردم این دیار است. صنایع دستی استان چهارمحال و بختیاری به سه دسته صنایع شهری، ‌‌‌روستایی و عشایری تقسیم می شوند. متنوع ترین و بیشترین صنایع دستی در این استان توسط عشایر بختیاری تهیه شده ولی مرغوب ترین آنها توسط صنعت کاران شهری ساخته و عرضه می شوند. هنرهای دستی همچون بافت انواع قالی های محلی، ‌‌‌گلیم، ‌‌‌جاجیم، ‌‌‌حریر بافی، ‌‌‌کرباس بافی، ‌‌‌چوقای محلی، ‌‌‌پشتی، ‌‌‌خورجین، ‌‌‌سیاه چادر، ‌‌‌نمکدان، ‌‌‌سفره، ‌‌‌ریس، ‌‌‌خور، ‌‌‌کلاه، ‌‌‌دستکش، ‌‌‌پلاس، ‌‌‌کمچه دان، ‌‌‌جل، ‌‌‌بافت حور و طناب، ‌‌‌نمد مالی، ‌‌‌کلاه مالی، ‌‌‌کلاه نمدی، ‌‌‌تخت کشی، ‌‌‌منبت کاری، ‌‌‌خاتم کاری، ‌‌‌قفل سازی، ‌‌‌صنایع فلزی و دستی مانند اسلحه سازی، ‌‌‌گیوه دوزی، ‌‌‌ریسندگی پشم و مو، ‌‌‌منجوق دوزی، ‌‌‌پولک دوزی، ‌‌‌لچک دوزی، ‌‌‌قفل سازی و انواع بافته های خانگی نظیر کلاه نمدی ( که تولید آنها به طور عمده برای مصارف خانوارهای عشایری و روستایی صورت می گیرد) عبا، ‌‌‌نمد، ‌‌‌گهواره و کوبه درب اشاره کرد. دستان هنرآفرین زنان و دختران استان چهارمحال و بختیاری سالیان سال است که با حوصله هرچه تمامتر در دل تارهای به هم تنیده قالی، ‌‌‌بهترین نقش های اصیل ایرانی همچون خشتی، ‌‌‌لچک ترنج، ‌‌‌سرو و کاج، ‌‌‌گل مینا، ‌‌‌کف ساده، ‌‌‌گل بته و…‌را به نمایش گذاشته و ظرافت و زیبایی هنر خود را در لابه لای تار و پود فرش های معروف این خطه نهاده و به دوستداران قالی اصیل ایرانی هدیه می‌کند.
هنوز در رنگ آمیزی قالی های چالشتر و بختیاری بهره گیری از مواد طبیعی متداول است و همین ویژگی موجب اشتهار و نفیس بودن قالی منطقه شده است.
گلیم، ‌‌‌جاجیم، ‌‌‌گبه و سرانداز از دست بافته های ظریف و زیبای منطقه است که منحصراً به دست زنان هنرمند عشایر بختیاری تهیه می شود و با اصیل ترین نقش های دوران ساسانی تا صفوی چشم هر بیننده را به تماشا فرامی خواند.
قفل های چالشترکه جلوه ای از آشتی و آمیزش هنر و صنعت را به تماشا می گذارد، ‌‌‌به قفل های حاج عبدالله مشهور است. قفل سازی دراین خطه سابقه ای سیصدساله دارد.
از دیگر صنایع دستی مهم استان می توان به انواع بافته های خانگی نظیر کلاه نمدی، ‌‌‌عبا، ‌‌‌نمد، ‌‌‌گهواره (ته ده) و کوبه دراشاره کرد که تولید آن ها به طور عمده برای مصارف خانوار عشایری و روستایی صورت می گیرد.
سوغات این استان هم قابل توجه و یادآور روح لطیف آنهاست و شامل روغن حیوانی، ‌‌‌کشک، ‌‌‌گز، ‌‌‌گلیم، ‌‌‌فرش و دهها صنعت دیگر می باشد.( مشاورین برکلی، 281، 1388)
3-8-1-تولیدات ویژه:
قالی(بی بی بف)
توسط بی بی ها که از امکانات مادی بالایی برخوردار بودند بافته می شد.هم از نظر بعد و هم از نظر اندازه با سایر فرش ها تفاوت داشت.
گبه
نوعی قالی گره دار که با پرز بسیاربلند به اندازه یک سانتیمتر و پود فراوان بافته میشود.
خرسک
قالیچه هایی با پرز بلند و درشت بافت که مرغوبیت چندانی ندارد وخود مصرفی است دارای نقشه های ساده و مرکب از مثلث و لوزی است.
گلیم یا لی‌
برای پوشاندن رختخواب و وسایل داخل چادر به کار میرود و دارای بافت بسیار مشکل و وقت گیر است.
هورژین
خورجین دارای پوشش تزیینی است که وسایل زندگی عشایر در آن قرار می گیرد. از نقوش هندلی برای تزیین خورجین استفاده می شود. لبهای طرفین کیسه های خورجین پس از بافت به هم دوخته می شود و اندازه آن در حدود 1 متر در 70 سانتیمتر است.
شکل 3-12- یک نمونه قالی چالشتر
منبع:سایت میراث فرهنگی
خورج‌
یک بافته زینتی است که اشیا ء و وسایل گرانقیمت در آن نگهداری میشود و قفل و کلید می شود و ترکیبی از پشم, مو , گاه پنبه است و پود آن تما ما از جنس پشم است.
هور
‌هور کیسه ای است دو طرفه که به طور عمده برای حمل گندم و آرد و گاهی غلات دیگر بکار می رود اندازه آن 60 در80 سانتیمتر می باشد و هر کیسه آن حدود 50 کیلو گرم ظرفیت دارد.
شله‌
یک کیسه دو طرفه ساده بافت است که گاهی تماما از نخ بافته می شود. برای جابه جایی مشک سنگ و چوب به کار میرود.
توبره‌
کیسه ای است شبیه کوله پشتی که برای نگهداری و حمل مواد غذایی یا ملزومات چوپانان به کار میرود.
تحایر یا نمکدان
بافته ای است که گاهی از جنس پشم بافته می شود که یک طرف آن ساده و طرف دیگر تزیین است که اطراف آن را با منگوله تزیین می کنند.
جل‌
پوششی است که روی حیوان می اندازند و روی آن را می گیرند.
سرفه آردی (سفره)
دارای بافت گلیمی است که ساده و با حاشیه نقش دار با تارهای پنبه و پشم بافته می شود. در پخت نان از آن استفاده می شود.
پیشسینه‌
برای تزیین و افزودن زیبایی حیوان بافته می شود. جنس آن از تار پنبه و پود آن از جنس پشم است.
وریس
وریس نوعی نوار و تسمه مانند است که اغلب به عنوان طناب مورد استفاده قرار می گیرد.
موج‌
نوعی رختخواب پیچ است که جنبه مصرفی دارد از پشم با فته می شود برای رو انداز نیز استفاده می گردد.
چوقای بختیاری
نوعی بافته است که فاقد آستین می باشد و جلوی آن کاملا باز است بلندی آن تا سر زانو و

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تحقیق رایگان با موضوع سد-، قبلی،، وضعف،
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید