دانلود پایان نامه

دانسته‌اند بهطوریکه سایر حقوق بشری در پرتو وجود آن شکل می‌گیرند.»
مبحث دوم: نهادهای تضمین کننده صلح و امنیت بین‌المللی

در این مبحث به بررسی نهادهای تضمین کننده صلح و امنیت در سطح بین‌المللی می‌پردازیم. قاعدتاً ابتدا بایستی به سراغ سازمان ملل متحد و ارکان اصلی آن رفت. چرا که مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را عهده دارند. سپس به سراغ موسسات تخصصی سازمان ملل متحد می‌رویم که در اجرای هدف غایی این سازمان به یاری آن می‌شتابند.
گفتار اول: سازمان ملل متحد و ارکان اصلی آن
تحولات نظام بین‌الملل پس از پایان جنگ سرد، تأثیراتی بسیار بر عملکرد سازمان ملل در زمینه‌های مختلف بهویژه صلح و امنیت بین‌المللی داشته و حوزه فعالیت آن سازمان را تا حد زیادی افزایش داده است.
بیش از نیم قرن از عمر سازمان ملل متحد می‌گذرد و در این مدت ساختار و فعالیتهای سازمان با گسترش چشمگیری روبرو بوده است. اگر در سال 1945 تنها 51 دولت بهعنوان اعضای موسس در سازمان ملل متحد حضور داشته‌اند، امروزه تعداد اعضای این سازمان از 192 دولت متجاوز است. در کنار افزایش اعضا، تحول فعالیتهای سازمان را نیز می‌توان مشاهده نمود. از مهمترین فعالیتهای سازمان که دچار تحول هم شده است، فعالیت در قلمرو صلح و امنیت بین‌المللی است که اصلی‌ترین هدف سازمان می‌باشد. این تحول در واقع گسترش مفهوم صلح را به ارمغان آورده است. اگر روزی فقط بروز مخاصمات مسلحانه، تهدیدی علیه صلح و نقض صلح بهشمار می‌رفت، امروزه نقض حقوق بشر، نقض حقوق بشر دوستانه، کشتار جمعی، پاکسازی قومی، تروریسم، عدم وجود نظام دموکراتیک در کشورها و مواردی از این قبیل نیز صلح و امنیت بین‌الملل را تهدید می‌کنند.
هدف اصلی سازمان ملل متحد حفظ صلح و امنیت بین‌المللی است. صلحی که مورد نظر سازمان ملل می‌باشد، صلح بین‌المللی است نه صلح داخلی. مگر در موارد اتفاقی و در جهت اجرای اعمال بین‌المللی باشد خصوصاً صلحی که مطابق با اصول عدالت و حقوق بین‌الملل باشد. طبیعتا باید تمامی ارکان اصلی این سازمان در حفاظت از صلح و امنیت بینالمللی ایفای نقش کنند، منتهای مراتب به دلیل فشردگی کار، در این پژوهش تنها به بررسی آن ارکانی پرداخته شده که دارای نقش مهمتری در این راستا میباشند. بنابراین در این گفتار به بررسی نقش شورای امنیت، مجمع عمومی، دبیرکل و دیوان بینالمللی دادگستری خواهیم پرداخت.
بند 1- شورای امنیت
شورای امنیت سازمان ملل متحد بهعنوان نهادی است که به موجب منشور سازمان ملل متحد، طلایه دار نگهداری و حفظ صلح و امنیت بینالمللی است. این شورا نتیجه درک جامعه جهانی از تجارب خود مبنی بر ضرورت وجود ارگانی با صلاحیتهای خاص، مندرج در منشور ملل متحد و متشکل از کشورهای قدرتمند در عرصه مناسبات بین‌المللی در زمان تأسیس سازمان ملل متحد و نیز نمایندگان جامعه بین‌المللی (به انتخاب مجمع عمومی) است. اختیارات و وظایف این شورا در زمینه حفظ صلح و امنیت بین‌المللی به نحوی است که می‌توان تصمیمات آن را در توسعه و تحول مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی و دیگر مفاهیم بسیار پراهمیت و مهم دانست.
دگرگونی مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی، فرآیند بسیار مهم و حائز اهمیتی است که بهدنبال ارتقای جایگاه نهادهای بین‌المللی، بهویژه شورای امنیت سازمان ملل متحد، پس از پایان جنگ سرد بهوقوع پیوسته است. بر اثر این دگرگونی و تحول در شورای امنیت، وضعیت‌ها، موانع و قابلیت‌های جدید بهعنوان تهدید علیه صلح و امنیت بین‌المللی قلمداد شده‌اند.
برخلاف پیش‌بینی‌های میثاق جامعه ملل که شورا و مجمع را در وضعیت برابر قرار می‌داد، منشور ملل متحد، شورای امنیت را در مقایسه با مجمع عمومی، در وضعیت ویژه و برتری قرار داده است. دو دلیل برای این امر ذکر شده است: یکی اینکه شورای امنیت با تعداد اعضاء کم و تداوم جلسات از قدرت تصمیم‌گیری مؤثرتری برخوردار است، زیرا در کمترین زمان ممکن حاضر به تشکیل جلسه و تصمیم گیری در خصوص مسائلی هست که صلح و امنیت بینالمللی را تهدید می کند و دیگر اینکه قدرتهای بزرگ در این رکن حضور دارند. حضور این قدرتها باعث می شود تا شورا در تصمیم گیریهای خود با مشکلات و موانع مالی و نظامی برخورد نکند. شورای امنیت تنها نهادی است که در چارچوب سازمان ملل متحد و مطابق با منشور این سازمان، صلاحیت تصمیم‌گیری در خصوص اقدامات اجرایی را داراست و بهدلیل اهمیت حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، شورای امنیت بایستی همواره در دسترس باشد و بر این اساس نمایندگان دولتهای عضو شورای امنیت بایستی همواره در مقر سازمان ملل متحد حضور داشته باشند. این شورا دارای 5 عضو دائم و 10 عضو غیردائم می‌باشد.
صلاحیت‌های شورای امنیت در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی:
به استناد بند 1 ماده 24 منشور سازمان ملل متحد:
«بهمنظور تأمین اقدام سریع و مؤثر از طرف ملل متحد، اعضای آن مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به شورای امنیت واگذار می‌کنند که شورای امنیت در اجرای وظایفی که بهموجب این مسئولیت بهعهده دارد، از طرف آنها اقدام می‌کند. »
این ماده مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به عهده شورای امنیت گذاشته است. طبق این ماده، شورای امنیت مسئولیت اصلی و نه انحصاری حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را بر عهده دارد. شورا در راستای انجام این وظیفه خطیر، از دو دسته صلاحیت برخوردار است که به ترتیب در فصول ششم، هفتم و سایر فصول منشور ملل متحد، پیش‌بینی شده‌اند:
1- صلاحیت شورای امنیت براساس فصل ششم منشور ملل متحد: حل و فصل مسالمت‌آمیز اخت
لافات بین‌الملل:
فصل ششم منشور ملل متحد (مواد 39-33) به حل مسالمت‌آمیز اختلافات بین‌المللی اختصاص دارد. ماده 33 منشور اعلام می‌دارد:

دانلود پایان نامه
برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید
رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

1- طرفین هر اختلاف که ادامه آن ممکن است حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به خطر اندازد، باید قبل از هر چیز از طریق مذاکره میانجیگری، سازش، دادرسی، رسیدگی‌های قضایی و توسل به نهادها یا ترتیبات منطقه‌ای یا سایر وسایل مسالمت‌آمیز بنا به انتخاب خود، درصدد جستجوی راه حلی برای آن اختلاف باشند.
2- شورای امنیت در صورتیکه ضروری تشخیص دهد، از طرفین اختلاف خواهد خواست که اختلاف خود را با توسل به وسایل مزبور حل و فصل کنند.
همانطور که از بند اول این ماده پیداست، این خود دولتها هستند که ابتدا باید تلاش کنند اختلافات خویش را از طریق مسالمت‌آمیز حل و فصل نمایند، و اگر موفق نشدند، این شورای امنیت است که می‌تواند در حل آنها مداخله کند. در اینجا با وجود عبارت «در صورتیکه ضروری تشخیص دهد» می‌توان قائل به وجود چنین اختیاری برای شورای امنیت شد. یعنی شورای امنیت می‌تواند خود رأساً اختلاف مورد نظر را بررسی و راه حلی برای آن عرضه نماید. اگرچه در عمل شورای امنیت زمانی تشکیل جلسه می‌دهد که درخواستی از سوی دولتها، مجمع عمومی یا دبیرکل دریافت نماید. اما وجود چنین عبارتی شورای امنیت را حتی از «قدرت تبعیضی» در رو در رویی با اختلاف برخوردار می‌کند. شورای امنیت براساس چنین قدرتی می‌تواند از طرفین اختلاف بخواهد آن را از طریق مسالمت‌آمیز حل و فصل کنند و در اختلافی دیگر، دیگر چنین درخواستی را از طرفین ننماید.

تصمیم شورای امنیت مبنی بر حل و فصل اختلاف از طرق مسالمت‌آمیز برای طرفین اختلاف الزامی است و آنها مکلف به پذیرش آن تصمیم می‌باشند. مهمترین دلیل این امر آناست که اختلاف مطروح فی‌مابین آنها از چنان ماهیتی برخوردار است که تداوم آن صلح و امنیت بین‌المللی را با خطر مواجه می‌کند و از آنجا که مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی با شورای امنیت است، لذا تصمیم آن رکن به حل مسالمت‌آمیز اختلاف مطروح، الزامی است.
همچنین مطابق ماده 34 منشور ملل متحد:
«شورای امنیت می‌تواند هر اختلاف یا وضعیتی را که ممکن است منجر به یک اصطکاک بین‌المللی گردد یا اختلافی ایجاد نماید، با این هدف که تعیین نماید آیا محتمل است ادامه آن اختلاف یا وضعیت مزبور، حفظ و امنیت بین‌المللی را به خطر اندازد، مورد رسیدگی قرار دهد. »
در این ماده هم مرجع تعیین به خطر افتادن صلح و امنیت بین‌المللی شورای امنیت معرفی شده است که شورا بایستی از طرق مسالمت‌آمیز آن اختلاف یا وضعیت را حل و فصل کند.
بهطور کلی مداخله خاص شورای امنیت در این فصل از منشور ملل متحد، در بررسی اختلاف و تحقیق و توصیه آئین ویژه و سرانجام توصیه آن راههایی خلاصه می‌شود که شورا برای حل و فصل آن اختلاف مناسب تشخیص می‌دهد.
2- صلاحیت شورای امنیت براساس فصل هفتم منشور: اقدام در مورد تهدید بر ضد صلح، نقض صلح و عمل تجاوز:
یکی از بازرترین خصوصیتهای منشور سازمان ملل متحد، مأموریتی است که به شورای امنیت اعطا شده و عنوان این رکن را در حفظ صلح و امنیت میان کشورهای عضو سازمان توجیه نموده است.
فصل هفتم منشور (مواد 52-39) اختصاص به مهمترین مساله یعنی اقدام در مورد تهدید بر ضد صلح، نقض صلح یا عمل تجاوز دارد. اگر شورای امنیت عملی را تهدید بر ضد صلح، نقض صلح و یا تجاوز تشخیص دهد، می‌تواند توصیه‌هایی کرده و یا تصمیماتی را اتخاذ کند. قبل از هر اقدامی که شورای امنیت باید به حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی مبادرت کند، بایستی مطابق ماده39 منشور ابتدا به احراز وضعیتی بپردازد که تهدید بر ضد صلح و یا تجاوز محسوب می‌شود.
ماده 39 منشور سازمان ملل متحد که ریشه در ماده 11 میثاق جامعه ملل دارد، از سه عنوان «تهدید بر ضد صلح»، «نقض صلح» و یا «عمل تجاوز» برای وضعیتی که به شورای امنیت امکان اقدام براساس مواد 41 و 42 منشور را بدهد، استفاده کرده است.
هدف از کاربرد عنوان «تهدید بر ضد صلح»، گسترش میدان عمل شورای امنیت می‌باشد. این عنوان کلی می‌تواند وضعیت‌های بسیار فراوان و متنوعی را تحت پوشش قرار دهد. از بحران و درگیریهای مسلحانه داخلی گرفته تا مخاصمات مسلحانه بین‌المللی می‌توانند بهعنوان وضعیتهای «تهدیدکننده صلح» لحاظ شوند. رویه شورای امنیت برای استفاده از عنوان «تهدید بر ضد صلح» آنست که اولاً وضعیت مطروح «تهدید جدی» بر ضد صلح باشد، ثانیاً این تهدید «بالفعل» باشد در غیر اینصورت شورا از تصمیم‌گیری در چارچوب فصل هفتم خودداری خواهد کرد.
عنوان نقض صلح، یک عنوان «خنثی» است. بدین معنی که به شورای امنیت این امکان را می‌دهد تا بدون آنکه دولت مسئول آن وضعیت را مشخص نماید، در چارچوب فصل هفتم تصمیم بگیرد. شورا از این اصطلاح در مخاصمات مسلحانه شدید استفاده می‌کند تا بتواند بدون تعرض به دولت خاطی، هم مبادرت به محافظت از صلح و امنیت بین‌المللی کند و هم امکان دستیابی به یک راه حل سیاسی را نیز حفظ کند.
تعیین عنوان «تجاوز» و متجاوز برای انجام اقدامهایی براساس مواد 41و 42 منشور ملل متحد نیز از اختیارات شورای امنیت است و این امر سبب شده که گاهی به رغم اعلام تجاوز از سوی مجمع عمومی یا حتی دبیر کل، شورا از شناسایی آن خودداری کرده است.
شورای امنیت ممکن است براساس ماده 41 منشور در صورت احراز عناوین مذکور در ماده 39، تصمیم به اقدام غیرقهری بگیرد، که براساس آن می‌تواند مبادرت به قطع کلیه روابط دولت یا دولتهای خاطی در قلمروهای سیاسی و اقتصادی و ارتباطی کرده و از طریق به انزوا کشیدن آن دولت یا دولتها، به حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی بپردازد. در صورتی که اقدامات غیرقهری کافی نباشند، یا ثابت شود که کافی نیستند، شورای امنیت می‌تواند براساس ماده 42 به اقدامات قهری بپردازد. که شامل حملات زمینی، هوایی و دریایی به دولت یا دول خاطی می‌شود که از این طریق به اعاده صلح و امنیت بین‌المللی مبادرت می‌کند. .
بند 2- مجمع عمومی
نقش و اختیاراتی که مجمع عمومی سازمان ملل متحد در خصوص پیشگیری، حل و فصل اختلافات و وضعیت‌های بین‌المللی و حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی دارد، اساساً مبتنی بر فصل چهارم منشور، مجمع عمومی، است. در چارچوب این فصل از منشور، مجمع عمومی شایستگی و قدرت لازم جهت بحث کردن و صدور قطعنامه‌ها درباره همه امور که در صلاحیت دیگر ارکان سازمان ملل نهاده شده و از آن جمله اختلافات و وضعیت‌های مربوط به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی هستند، را دارا می‌باشد.
مجمع عمومی بهعنوان تنها رکن اصلی فراگیر سازمان ملل متحد از صلاحیت نظارت بر کلیه فعالیتهای سازمان ملل متحد برخوردار است. طبق ماده 10 منشور ملل متحد: «مجمع عمومی می‌تواند هر مسأله یا امری را که در حدود این منشور و یا مربوط به اختیارات و وظایف هر یک از ارکان مقرر در این منشور باشد مورد بحث قرار دهد و مواردی از این قبیل، به اعضاء سازمان ملل متحد یا به شورای امنیت یا به هر دو درباره هر یک از مسائل و امور توصیه‌هایی بنماید. »< br />البته این صلاحیت کلی در چندین مورد با محدودیت همراه است. مواردیکه مجمع عمومی حق مداخله در آنها را ندارد شامل مداخله در امور داخلی دولتها (بند 2 ماده 7 منشور)، مداخله در هر وضعیت یا اختلاف در حال بررسی در شورای امنیت (بند 1 ماده 12) و انجام اقدامهای عملی در قلمرو صلح و امنیت بین‌المللی (بند2 ماده 11 منشور) می‌باشند.
اما رویه عملی سازمان ملل نشان از توسعه صلاحیتهای مجمع عمومی در زمینه حفظ صلح و امنیت بین‌المللی دارد که متن منشور منعکس کننده آن نیست. بهدلیل «وتو»ی پی در پی اعضاء دائمی شورای امنیت و فلج کردن ماشین تصمیم‌گیری آن، ابتدا در سال 1947 به استناد ماده 22 به تشکیل «کمیسیون مقدماتی» مبادرت شد. این کمیسیون مرکب از کلیه اعضای سازمان ملل بود و در فواصل بین اجلاسیه‌های مجمع عمومی تشکیل جلسه می‌داد و می‌توانست به هر مسأله‌ای که از طرف مجمع عمومی به آن ارجاع می‌شد و یا از طرف کشورهای عضو در دستور کار جلسه مجمع عمومی قرار می‌گرفت، رسیدگی کند. کمیسیون مزبور بالاخص صلاحیت داشت که درباره مسائل مربوط به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی بحث، مذاکره و تحقیق کرده و به مجمع عمومی توصیه و نیز از دیوان بین‌المللی دادگستری رأی مشورتی تقاضا کند. حوزه صلاحیت این کمیسیون مقدماتی که بعداً «مجمع کوچک» لقب گرفت، تقریباً منطبق با صلاحیت خود مجمع عمومی بود. اما بهعلت عدم شناسایی آن از طرف کشورهای بلوک شرق، عملاً از سال 1950 به بعد از کار ماند.
متعاقباً در عمل، با تصویب‌ »قطعنامه اتحاد برای صلح» در سال 1950، صلاحیت مجمع عمومی افزایش بیشتری یافت. بهموجب این قطعنامه، به مجمع عمومی اختیار داده شده بود تا در صورت درخواست، ظرف 24 ساعت تشکیل جلسه دهد و برای مقابله با تجاوز، استفاده از تدابیر اجرایی را توصیه کند. در واقع هدف این پیشنهاد، جبران ناتوانی شورای امنیت برای مقابله با تجاوز بهعلت عدم توافق بین اعضای دائمی آن بود.
علاوه بر این‌ها، تحولات عملکردی مجمع عمومی در سالهای اخیر گویای نقش جدید این رکن در خصوص «پیشگیری» از اختلافات بین‌المللی که محتملاً صلح و امنیت بین‌المللی را به خطر می‌اندازد، می‌باشد که در اعلامیه‌های سال 1988و1982 مانیل، پیش‌بینی شده است. این اعلامیه‌ها راجع به از بین بردن مناقشات و اوضاع و احوالی است که ممکن است صلح و امنیت بین‌المللی را مورد تهدید قرار دهد، و با تأکید مجدد بر نقش بازدارنده ارکان سازمان ملل متحد و از جمله مجمع عمومی در این خصوص، روشهای پیشگیری و جلوگیری از بدتر شدن وضعیت یا اختلافی که محتمل است صلح و امنیت بین‌المللی را به مخاطره افکند را مشخص کرده است. از جمله اعزام سریع یک هیأت تحقیق بهعنوان مساعی جمیله و یا اعمال حضور سازمان به هر طریق مناسب دیگر و همچنین تعهد مجمع عمومی برای بررسی و تشویق تلاشهای محلی توسط دولتهای ذینفع یا ترتیبات و سازمانهای منطقه‌ای بهمنظور جلوگیری یا رفع یک اختلاف یا وضعیت در منطقه مورد تأکید قرار گرفته است.
بند 3-

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مقاله رایگان درموردحقوق بین الملل

دیدگاهتان را بنویسید