اشخاص ثالث در نتیجه مسئولیت مدنی متوجه او شده باشد. (روژه، 1373، ص55)
بیمه خسارات بر اصل جبران خسارات استوار است. مطابق این اصل ذی نفع بیمه در هیچ مورد نمی تواند بیش از خسارات وارده مبلغی دریافت نماید و لذا بیمه موجب افزایش دارایی نمی شود. این بیمه تضمین کننده سطح دارایی، به واسطه ترمیم کسر دارایی مثبت و پرداخت مابه ازای افزایش دارایی منفی بیمه گذار است. بیمه خسارات به دو بخش عمده بیمه اموال و بیمه مسئولیت تقسیم می شود. (بابایی، 1388، ص25)
1-3-1-1-بیمه اموال
بیمه اشیاء یا اموال را که بیمه گذار با پرداخت اقساط معین به بیمه گر در برابر سرقت، آتش سوزی وغیره اشیاء قیمتی و اموال معینی را تاحدود مبلغ مصرح در قرارداد بیمه می نماید. و در صورت تلف یا ضایع شدن آن اشیاء یا اموال بیمه گر باید عین آن را فراهم سازد و در صورت عدم امکان برای تهیه عین خسارت وارده را جبران کند. (مدنی کرمانی،1386،ص22)
به طور ساده اگر بخواهیم مال را تعریف کنیم، باید گفت هر چیزی که قابلیت دادوستد را داشته و اشخاص حاضرند در مقابل به دست آوردن آن عوضی را پرداخت نمایند و ارزش عقلایی مشروع داشته باشد مال نامیده می شود. درمورد مالیت داشتن یک شی به عنوان مال لازم نیست که مالیت آن مطلق باشد بلکه همین مقدار هم که مالیت نسبی داشته باشد کفایت می کند. در مورد بیمه اموال همان گونه که از عنوان آن نیز مشخص است در این نوع از بیمه، بحث بر روی بیمه کردن اموال و دارایی بیمه گذار است. در بیمه اموال بیمه گذار با پرداخت وجوهی به بیمه گر از او می خواهد که چنانچه به اموال او اعم از اینکه عین یا منفعت و منقول یا غیر منقول باشد، خسارتی وارد شود آن را جبران نماید. بیمه اموال قدیمی ترین نوع بیمه می باشد که شروع آن با بیمه های دریایی بوده و تحول آن در قرن هفده و هجده میلادی در مورد بیمه حوادث و آتش سوزی بوده است.
در بیمه های اموال هر نوع مالی که ارزش عقلایی داشته و اشخاص به عنوان بیمه گذار برای آن اموال ارزش قائل باشند می توانند به شرکت های بیمه که پروانه صدورآن نوع از بیمه را داشته باشند مراجعه نمایند و به بیمه گر پیشنهاد نمایند که مال یا برخی از اموال آنها را تحت پوشش بیمه قرار دهند.
بیمه های اموال به بیمه های خسارات یا بیمه های غرامت نیز معروف می باشند و علت آن، این است که در این نوع بیمه ها در صورتی که حادثه مورد بیمه اتفاق بیفتد بیمه گر باید خساراتی را که به بیمه گذار وارد شده را جبران نماید.
شرط انعقاد قرارداد بیمه اموال این است که بیمه گذار نسبت به این موضوع، ذی نفع باشد و یا اینکه از طرف مالک نمایندگی داشته باشد. قانون گذار در ماده 5 قانون بیمه می گوید:«بیمه گذار ممکن است اصیل باشد یا به یکی از عناوین قانونی نمایندگی صاحب مال یا شخص ذی نفع را داشته یا مسئولیت حفظ آن را از طرف صاحب مال داشته باشد». علت اینکه قانون گذار در مورد ذی نفع بودن بیمه گذار و یا داشتن وکالت از سوی مالک در زمان انعقاد قرارداد بیمه تأکید کرده این است که اگر اشخاص بتوانند اموال دیگران را بیمه نمایند و در بیمه نامه نام آن ها بعنوان بیمه گذار باشد ممکن است زمینه سوء استفاده را برای افراد سودجو فراهم نماید. زیرا در این صورت افراد با بیمه کردن اموال دیگران و معرفی کردن خود بعنوان بیمه گذار با از بین بردن اموال موضوع بیمه و به امید دریافت خسارت از سوی شرکت های بیمه اقدام نمایند و این موضوع باب سوء استفاده را باز خواهد نمود. (معزی ،1388،ص 50 و 51)
در این نوع بیمه، موضوع تعهد بیمه گر شیئ است، یعنی آنچه قابل تقویم به وجه نقد است. بیمه اشیا، قراردادی برای جبران زیان وارده و پرداخت غرامت است. نتیجه این می شود که بیمه گذاری که متحمل زیانی شده است نمی تواند غرامتی بیشتر از مرز واقعی دریافت کند، یعنی وضعی بهتر و مساعدتر از زمان قبل از بروز حادثه داشته باشد.
از مهم ترین ویژگی انواع بیمه های اشیا خسارتی بودن آنهاست. حداکثر تعهد بیمه گر تا سقف مبلغ بیمه شده خسارت وارده به بیمه گذار است. به عبارت دیگر بر اثر تحقق خطر بیمه شده، وضعیت مالی بیمه گذار، نامتعادل می شود که بیمه گر این وضعیت نا متعادل را برطرف می کند. بیمه های اشیا، متنوع ترین شاخه بیمه های بازرگانی است. بر اثر پیشرفت تکنولوژی و ورود انواع محصولات و فرآورده های صنعتی و غیره، با وجود اینکه تسهیلات و رفاه اجتماعی برای مردم به همراه دارد، پتانسیل خسارت را نیز با خود به همراه می آورد.
بیمه گران طرحها و پوششهای بیمه ای را برای جبران خسارت و زیان های احتمالی ناشی از این گونه خطرها به بازار بیمه عرضه می کنند. در نتیجه انواع بیمه های اشیا به طور مرتب در حال افزایش اند که در زیر به تعدادی از آنها اشاره می شود:
بیمه آتش سوزی، انفجار، صاعقه و خطرهای اضافی نظیر سیل، زلزله، طوفان، شکست شیشه، ترکیدگی لوله آب، ضایعات ناشی از برف و باران، دزدی
بیمه اتومبیل(بدنه، سرنشین، شخص ثالث)
بیمه محصولات کشاورزی
بیمه هواپیما
بیمه مهندسی
بیمه کشتی
بیمه حمل ونقل کالا (زمینی، دریایی«کشتی، کالا»، هوایی)
بیمه کامپیوتر
بیمه سفینه های فضایی (کریمی، 1387،ص 44 و 45)
1-3-2-1-بیمه مسئولیت
ریشه و مبنای بیمه های مسئولیت مدنی به آن دسته از اقدامات انسان بر می گردد که بر اساس قوانین موضوعه مانند قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی برای او ایجاد مسئولیت می نماید. انسان ها از زمانی که با خطر آشنا شده اند و خصوصاً در مورد اقداماتی که اسباب مسئولیت مدنی آنها را فراهم می نماید سعی نموده اند راه هایی را برای پیشگیری آن و یا در صورت تحقق، راهی برای جبران آن پیدا نمایند. یکی از راه حل هایی که برای جبران خسارات ناشی از مسئولیت مدنی مورد توجه انسان قرار گرفته بیمه کردن مسئولیت مدنی خود در مقابل حوادث و خطرات می باشد.
بنابر یک قاعده کلی که در کشورها وجود دارد و حقوق کشور ما از این قاعده مستثنا نیست آن است که در هر جائی که اشخاص باعث ورود خسارت اعم از جانی یا مالی به سایر اشخاص شوند مسئول هستند و باید از عهده خسارات وارد شده بر آیند. (امامی، 1383، ص563)
در هر صورت خساراتی که به زیان دیده وارد شده نباید جبران نشده باقی بماند و در پایان رضایت او باید حاصل شود. حقوق کشور ما که برگرفته از فقه امامیه می باشد بر اساس یک قاعده فقهی که می گوید:« لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام» نباید فعل ضرری وجود داشته باشد و یا به عبارت دیگر نباید ضرری بدون جبران باقی بماند. این قاعده باعث شده در برخی از اصول قانون اساسی ما مانند اصل 40 و 50 و 171 انعکاس داشته باشد. (معزی ،1388،ص70)
موضوع تمام عملیاتی بیمه را خطر تشکیل می دهد. خطر پیشامد یا اتفاق احتمالی است که در زمان آینده و نامعین رخ می دهد. در بیمه مسئولیت مدنی آنچه خطر موضوع بیمه را تشکیل می دهد، مسئولیت بیمه گذار است.
مسئولیت ممکن است در اثر عمل یا رفتار یک شخص یا اعمال و رفتار اشخاص وابسته به او یا ناشی از اشیاء در اموال تحت تصرف او ایجاد شده باشد. به هر حال وقتی شخصی در نتیجه یکی از علل مذکور موجب زیان دیگری شود ملزم به جبران خسارت وارد شده می باشد اما به طوری که می دانیم در شرایط زندگی امروزی جبران خسارت ها همیشه سهل و ساده نمی باشد. از این رو هر کس که خود را در معرض خطر مراجعه زیان دیدگان می بیند می تواند مسئولیت خود را در مقابل اشخاص ثالث بیمه کند؛ بدین معنا که اگر در ضمن کار و فعالیت روزمره خود به جهت ورود خسارت، ملزم به جبران آن شود، این خسارت را بیمه گر پرداخت می کند تا لطمه ای به دارایی، درآمد و فعالیت اقتصادی او وارد نشود. با انعقاد بیمه مسئولیت مدنی، بیمه گر متعهد می شود که خسارت هایی را که بیمه گر به اشخاص ثالث وارد کرده است جبران کند. بنابراین مسئولیت بیمه گر مشروط به مسئولیت مدنی بیمه گذار در مقابل شخص ثالث می باشد. و چنانچه بیمه گذار در مقابل شخص ثالث تبرئه شود، بیمه گر مسئولیتی نخواهد داشت.
برای جلوگیری از مواجه شدن شخص ثالث زیان دیده با مسئولیت معسر است که قانون اصلاحی بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث مصوب 16/5/1387، دارنده وسیله نقلیه را مکلف می کند که مسئولیت مدنی خود را بیمه کند (محمود صالحی، 1381، ص 51)
تعریف خاصی از این قرارداد، نه در خود قانون بیمه اجباری مسئولیت، آمده است، و نه در هیچیک از قوانین دیگر؛ اما بنا بر آنچه که معمول است، می توان گفت که بیمه مسئولیت مدنی، قراردادی است که به موجب آن، بیمه گر، در ازاء دریافت مبلغی معین {حق بیمه}، در مقابل بیمه گذار، یا جانشین او، متعهد می گردد که در صورت بروز حوادث و خطرهای {احتمالی} مشخصی، که در نتیجه حرفه، و یا کار با وسیله معینی {متعلق به بیمه گذار}، ناشی، و سبب خسارت به دیگران، و مسئولیت بیمه گذار، می گردد، خسارت وارده را تا حدود تعیین شده در قرارداد، جبران نماید. این تعهد را نمی توان قطع نظر از مسئولیت بیمه گذار، مستقیماً به نفع ثالث {زیان دیده} دانست، بلکه اگر هم این تعهد مستقیماً در مقابل ثالث زیان دیده و به نفع او باشد، تابعی از مسئولیت بیمه گذار است. (محمدی، 1385،ص 83)
بنابراین در بیمه مسئولیت، بیمه گر، جبران خسارت اشخاص ثالث را تعهد نمی کند بلکه بدهی احتمالی بیمه گذار را که در مقابل اشخاص دیگر مسئول شناخته می شود و باید از اموال و دارایی خود بپردازد تعهد می نماید. (کریمی، 1388، ص276)
1-3-2-بیمه اشخاص
قانون گذار کشور ما در قانون بیمه مصوب 1316 از بیمه اشخاص تعریفی ارئه نداده است اما در برخی از مواد آن قانون از تعدادی انواع بیمه اشخاص بعنوان مصادیق آن نام برده اند. البته نام گذاری دسته ای از انواع بیمه بعنوان بیمه اشخاص براساس قانون اداره امور شرکت های بیمه مصوب 1367 می باشد. (معزی ،1388،ص63)
بیمه های اشخاص که خطرات احتمالی به وجود شخص بیمه گذار را پوشش می دهد، از حیث اینکه هدف آنها جبران زیان نمی باشد با بیمه های خسارتی اختلاف دارد. در واقع، این بیمه ها با تعیین مبلغ مقطوع مندرج در قرارداد از سایر انواع بیمه متمایز می شوند. در اینجا، بیمه گر هنگام تحقق خطر امکان ایراد راجع به زیان واقعی وارده به ذینفع را ندارد، چون بیمه های اشخاص به هیچ وجه مشمول اصل غرامت نیست. یعنی هرگز اضافه بیمه گی مطرح نمی باشد. و شخص می تواند بیمه نامه های متعدد داشته باشد، و حتی احتمال دارد یک غرامت جبرانی نیز به آن اضافه شود. ضمناً بیمه گر حق رجوع به شخص ثالث مسئول حادثه را شخصاً و اصالتاً یا به قائم مقام قانونی ندارد، زیرا علت مبلغ پرداختی توسط بیمه گر صرفاً مبتنی بر الزام ناشی از قرارداد است. (روژه، 1373، ص75)
تعریفی که می توان از بیمه اشخاص ارائه داد این است که؛ بیمه اشخاص عبارت است از قرارداد بیمه ای که به موجب آن بیمه گذار در مقابل پیشنهاد انعقاد قرارداد بیمه و پرداخت مبلغی بعنوان حق بیمه از بیمه گر می خواهد تأمینی در مقابل خطراتی که جسم وجان انسان را تهدید می نماید به او بدهد.
در بیمه های اشخاص برعکس بیمه های اموال که موضوع آن اموال و حقوق مالی افراد است، موضوع بیمه شخص انسان و خطراتی است که مربوط به جسم وجان او می باشد. به عبارت دیگر در این نوع از بیمه خطراتی است که خود انسان را تهدید می کند نه اموال و حقوق مالی. (معزی ،1388،ص64)
تاریخ پیدایش بیمه های اشخاص به چند قرن قبل باز می گردد، اولین اثر یا بهتر بگوییم نخستین بیمه نامه های اشخاص در زمان ملکه الیزابت اول صادر گردید که به صورت یک بیمه عمر ساده بود و زندگی بیمه گذار را برای مدت یک سال تحت پوشش قرار می داد. (دستباز،1377،ص1)
موضوعاتی که در بیمه های اشخاص بررسی

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه ارشد دربارهاطلاعات مربوط
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید