2-5-1. واژه امام در لغت 30
3-5-1. واژه امام در قرآن 31
4-5-1. تعریف امامت از منظر متکلمان اسلامی: 32
6-1. فصل ششم: وجوب امامت 36
1-6-1. مذهب امامیه: 38
2-6-1. مذهب اشاعره: 38
3-6-1. دلایل وجوب امامت در نگاه محقق طوسی و فاضل قوشچی: 38
4-6-1. دلایل وجوب امامت از منظر محقق طوسی: 39
5-6-1. دلایل وجوب امامت از منظر فاضل قوشچی: 40
6-6-1. بررسی ومقایسه آراء دو محقق: 42
7-1. فصل هفتم: قاعده لطف و وجوب امامت 44
1-7-1. تعریف و اقسام لطف: 45
2-7-1. لطف و حکمت الهی: 47
3-7-1. تقسیم لطف بر اساس فاعل آن: 48
4-7-1. برهان لطف بر وجوب امامت: 48
5-7-1. اشکال نخست (اشکال صغروی): 49
6-7-1. اشکال دوم (اشکال کبروی): 51
7-7-1. اشکال سوم (اشکال صغروی): 52
2. بخش دوم: امامت در قرآن از منظر محقق طوسی و فاضل قوشچی 56
1-2. فصل هشتم: آیه ولایت 57
1-1-2. بیان محقق طوسی: 59
2-1-1-2. اشکال اول قوشچی: (در معنای ولایت) 60
2-2-1-1-2. تحقیق در معنای ولی: 63
2-2. فصل نهم: آیه اولی الامر 76
1-2-2. تقریر قوشچی: 79
3-2. فصل دهم: آیه امامت 81
1-3-2. بیان محقق طوسی: 82
فصل یازدهم: آیه “مع الصادقین” 86
1-1-3. ایراد قوشچی: 87
3. بخش سوم: امامت در احادیث از منظر محقق طوسی و فاضل قوشچی 90
1-3. فصل دوازدهم: حدیث غدیر 91
1-1-3. تقریر قوشچی: 92
2-1-3. اشکال‌های قوشچی 94
2-3. فصل سیزدهم: حدیث منزلت 109
1-2-3. بیان استدلال: 110
2-2-3. ایرادهای قوشچی: 111
3-2-3. مواقع و موقعیت‌های صدور حدیث منزلت: 112
4-2-3. صحیحین از منظر اهل سنت: 115
5-2-3. مقامات حضرت هارون( در قرآن: 117
6-2-3. منازل هارون در قرآن: 118
7-2-3. پاسخ به عدم تواتر: 119
8-2-3. بررسی شبهه عدم عمومیت “منزله هارون”: 123
9-2-3. رد منقطعه بودن استثنا: 124
10-2-3. پاسخ به شبهه انتفای اخوت حضرت علی( نسبت به پیامبر اکرم( 125
11-2-3. بررسی شبهه نبودن خلافت از منازل هارون: 127
12-2-3. بررسی شبهه عدم بقای خلافت هارون( پس از مرگ موسی(: 128
13-2-3. بررسی شبهه عدم دلالت حدیث منزلت بر نفی خلافت خلفای سه گانه: 129
3-3. فصل‌ چهاردهم: نصوص جلی 130
1-3-3. نصوص جلی برای اثبات امامت بلافصل حضرت علی(: 132
4. بخش چهارم: دلایل عقلی بر امامت بلافصل حضرت علی( 142
1-4. فصل پانزدهم: دلیل افضلیت 143
1-1-4. شبهه قوشچی 146
2-1-4. فضایل حضرت علی(: 146
3-1-4. ادعاهای قوشچی در فضایل ابوبکر و عمر: 149
2-4. فصل شانزدهم: مطاعن 153
1-2-4. مطاعن ابوبکر 154
2-2-4. مطاعن عمر: 172
3-2-4. مطاعن عثمان: 178
1-1-3-2-4. پاسخ قوشچی: 179
3-4. فصل هفدهم: دلیل عصمت و برهان معجزه بر امامت بلافصل حضرت علی( 188
1-3-4. بیان برهان: 189
2-3-4. برهان معجزه 189
1-2-3-4. قلع باب خیبر: 190
3-3-4. شبهه قوشچی: 191
4-3-4. نقد شبهه قوشچی: 191
1. بخش پنجم: شرایط و اوصاف امام 192
1-5. فصل هجدهم: عصمت امام 194
1-1-5. شبهه قوشچی: 197
2-1-5. پاسخ شبهه قوشچی: 197
3-1-5. پاسخ شبهه قوشچی: 198
4-1-5. سخن قوشچی 199
5-1-5. پاسخ شبهه قوشچی: 199
2-5. فصل نوزدهم: افضلیت و نصب 200
1-2-5. سخن قوشچی: 202
2-2-5. پاسخ: 202
3-2-5. نصب: 202
4-2-5. احکام مخالفین 209
خاتمه: 211
فهرست منابع 215
نمایه 222
نمایه اصطلاحات 222
نمایه اشخاص 223
نمایه کتاب‌ها 230

مقدمه
شهرستانی متکلم مشهور اهل سنت در مقدمه الملل و النحل می‌نویسد:
“مبحث امامت همواره از صدر اسلام تا کنون یکی از مباحث مهم کلامی بین شیعه و اهل سنت بوده است. اختلاف پنجمی که در بین مسلمین رخ داد، درباره امامت بود. این اختلاف بزرگ ترین اختلافی بود که در میان امت روی داد. شمشیری در اسلام بر اساس قاعده دینی بیرون کشیده نشد؛ مانند شمشیری که به خاطر امامت از غلاف بیرون آمد.
مهاجرین و انصار درباره امامت اختلاف کردند. انصار گفتند: از میان ما امیری و از میان شما نیز امیری باشد و خودشان سعد بن عباده انصاری را برگزیدند. ابوبکر و عمر به سرعت خود را به سقیفه بنی ساعده رساندند. عمر گفت: در راه با خود فکر کردم، اکنون که به سقیفه رسیدم می‌خواهم فکرم را بگویم. ابوبکر گفت: فکرت چیست؟ بعد عمر ابتدا خود با ابوبکر بیعت کرد. سپس مردم بیعت کردند و فتنه خاموش شد. عمر گفت: بیعت با ابوبکر ناگهانی بود، خداوند مردم را از شر آن حفظ کرد، از این پس هر کس دوباره شبیه آن را تکرار نماید او را بکشید. هر کس دوباره با فرد دیگری بدون مشورت مسلمانان بیعت کند، واجب است هر دو کشته شوند. انصار هم به خاطر روایتی که ابوبکر نقل کرد و گفت: رسول خدا( فرمود: “ائمه از قریش هستند”، ساکت شدند و همه، به غیر از گروهی از بنی هاشم و ابوسفیان، بیعت کردند. علی( به علت سفارش پیامبر اکرم( مشغول کفن و دفن رسول خدا بود، لذا مجال بیعت پیدا نکرد”1.
این نزاع از آن زمان تا حال ادامه دارد. بلافاصله بعد از بیعت گروهی از مردم مدینه با ابوبکر، اعتراضات شروع شد. گروهی که این خلافت را شایسته حضرت علی( می‌دانستند، به شیعه معروف شدند و گروه مقابل آنها اهل سنت نام گرفتند و مساله امامت از مسائل مهم کلامی بین شیعه و اهل سنت گردید. متکلمان بزرگی از هر دو مذهب اسلامی مطرح شده‌اند. این تحقیق نقطه نظرات دو تن از این اندیشمندان به نام‌های خواجه نصیر الدین طوسی از شیعه و فاضل قوشچی از میان اهل سنت را در باب امامت مورد بررسی قرار داده است و به همه شبهات قوشچی بر ادله محقق طوسی، پاسخ داده است و ثابت می‌کند که بیشتر این شبهات را قوشچی از پیشینیان خود؛ چون عبدالجبار معتزلی، فخر رازی، تفتازانی، ایجی و میرسید شریف جرجانی گرفته است و در عین حال برخی از شبهات آنها را مطرح نکرده است و چ
ه بسا خود به برخی از آن شبهات پاسخ گفته است.

1. بخش اول:
کلیات

1-1. فصل اول:
طرح تحقیق

1-1-1. تبیین مسأله:
بحث امامت و خلیفه رسولالله، از قدیمی‌ترین بحث‌های تاریخ اسلام است که با وجود مرور زمان هنوز از مباحث مهم کلامی روز شمرده می‌شود.
بزرگ ترین و نخستین مسأله مورد نزاع میان مسلمانان بعد از رحلت پیامبر اکرم(، امامت می‌باشد. مهمترین ویژگی مذهب شیعه امامیه در مقایسه با مذاهب اهل سنت در همین موضوع است.
یکی از مهم ترین کتب کلامی شیعه امامیه که در آن عقاید شیعه گردآوری و تبیین و دفاع شده است، کتاب تجرید العقائد محقق طوسی است. این کتاب به خاطر ایجاز و عمق مطالب مورد اهتمام بسیاری از متکلمین مسلمان واقع شده است و از میان شیعه و سنی شروح متعددی بر آن نگاشته شده است.
علاء الدین علی بن محمد قوشچی سمرقندی، از دانشمندان و متکلمین اهل سنت شرحی بر این کتاب نوشته است که به شرح جدید شهرت یافته است.
قوشچی که از بزرگان اشاعره به شمار می‌آید، بیشتر آراء خواجه را قبول دارد، ولی در موضوع امامت کتاب تجرید العقائد نقد‌های بسیاری کرده است.
این تحقیق می‌کوشد به تجزیه و تحلیل نقد‌های فاضل قوشچی در مبحث امامت تجرید العقائد بپردازد و به آنها پاسخ دهد.
2-1-1. پرسش‌های تحقیق:
پرسش اصلی:
ایرادات قوشچی و پاسخ آن در موضوع امامت در کتاب شرح تجرید چیست؟
پرسش‌های فرعی:
1- تعریف امامت و ادله وجوب آن از منظر محقق طوسی و فاضل قوشچی چیست؟
2- آیا شبهات قوشچی بر استدلال محقق طوسی بر آیات قرآن، برای اثبات امامت بلافصل حضرت علی( وارد است یا نه؟ چرا؟
3- آیا شبهات قوشچی بر استدلال محقق طوسی، بر احادیث غدیر و منزلت و … برای اثبات امامت بلافصل حضرت علی( وارد است یا نه؟ چرا؟
4- آیا شبهات قوشچی بر ادله عقلی محقق طوسی در باب امامت بلافصل حضرت علی( وارد است؟ چرا؟
5- شرایط و اوصاف امام از منظر محقق طوسی و فاضل قوشچی چیست؟ پاسخ شبهات قوشچی چیست؟
3-1-1. پیشینه تحقیق:
کتاب‌های بسیاری؛ چون “عَبِقات الانوار فی امامه ائمه الاطهار(” میرحامد حسین و “الغدیر” علامه امینی و کتاب‌‌های ارزشمند دیگری در باب امامت نوشته شده است.
هم‌چنین پایان‌نامه و رساله‌ها و مقالات بسیاری پیرامون امامت و موضوعات مرتبط با آن تدوین شده است. ولی در باب مقایسه نظریات محقق طوسی و فاضل قوشچی در موضوع امامت کار چندانی صورت نگرفته است.
تنها کاری که در این باره انجام شده است، حواشی مرحوم مقدس اردبیلی بر شرح تجرید قوشچی است. این حواشی نیز هرچند مفید و ارزشمند است، ولی کار تحقیقی گسترده و دقیق نمی‌باشد.
4-1-1. ضرورت تحقیق:
چون تاکنون به صورت ویژه و به خصوص نظریات محقق طوسی و فاضل قوشچی در باب امامت مقایسه و ارزیابی نشده است، از این حیث این تحقیق ضرورت دارد، به ویژه آنکه امروزه با گسترش تفکر شیعه، برخی شبهات و اشکالات گذشته را مجدداً طرح می‌کنند و جا دارد که مجامع علمی آن را به زبان امروز تبیین کنند.
5-1-1. هدف تحقیق:
بررسی و نقد شبهات قوشچی بر مبحث امامت تجرید العقائد و پاسخ به آنها، هدف این تحقیق می‌باشد.
6-1-1. فرضیه تحقیق:
بسیاری از ایرادات قوشچی بر ادله و مباحث محقق طوسی در باب امامت، همان شبهات پیشینیان خود؛ مثل فخر رازی و تفتازانی و میرسید شریف جرجانی می‌باشد. به دیگر سخن قوشچی در تکرار شبهات از هم مکتب‌های اشعری خود تقلید می‌نماید و حرف و سخن تازه‌ای ندارد. لذا همه این شبهات به طور پراکنده و در ضمن نقد آرای هم مسلکان قوشچی از سوی متکلمین شیعه پاسخ داده شده است.
7-1-1. روش تحقیق:
روش این تحقیق کتاب خانه ای است و از روش نقد و بررسی استفاده خواهد شد.
8-1-1. ساختار تحقیق:
این تحقیق در پنج بخش به سامان رسیده است و هر بخش نیزمتشکل از چندین فصل می‌باشد.
بخش اول: در این بخش کلیات تحقیق مطرح شده است و فصل‌های این بخش به قرار زیر است:
فصل اول: طرح تحقیق؛ در این فصل تبیین موضوع، هدف از تحقیق، منابع تحقیق،روش تحقیق و ساختار تحقیق و برخی موارد دیگر بیان شده است.
فصل دوم: زیست نامه قوشچی؛در این فصل به محل تولد، پدر و اساتید و آثار قوشچی و ویژگی‌های شرح تجرید وی پرداخته شده است.
فصل سوم: روش شناسی قوشچی در مبحث امامت؛ در این فصل برخی از روش‌هایی که به طور ضمنی از مطالعه شرح تجرید العقائد قوشچی به دست می‌آید،توضیح داده شده است.
فصل چهارم: امامت، بحثی کلامی؛ در این فصل با بیان ادله اثبات شده است که بر خلاف ادعای اهل سنت، امامت بحثی کلامی است نه فقهی.
فصل پنجم: چیستی امامت؛ این فصل به تعریف امامت از منظر متکلمان اسلامی و مقایسه آنها می‌پردازد.
فصل ششم: وجوب امامت؛ ادله وجوب امامت در نگاه محقق طوسی و فاضل قوشچی در این فصل جای داده شده است.
فصل هفتم: قاعده لطف و وجوب امامت؛ در این فصل تعریف لطف و اقسام آن، رابطه آن با امامت و شبهات قوشچی و پاسخ آنها مطرح شده است.
بخش دوم: امامت در قرآن از منظر محقق طوسی و فاضل قوشچی
فصل هشتم: آیه ولایت؛ در این فصل به شبهات قوشچی به استدلال محقق طوسی به آیه ولایت پاسخ داده شده است.
فصل نهم: آیه اولی الامر؛ در این فصل به شبهات قوشچی به استدلال محقق طوسی به آیه اولی الامر پاسخ داده
شده است.
فصل دهم: آیه امامت؛ در این فصل به شبهات قوشچی به استدلال محقق طوسی به آیه امامت پاسخ داده شده است.
فصل یازدهم: آیه “مع الصادقین”؛ در این فصل به شبهات قوشچی به استدلال محقق طوسی به آیه “مع الصادقین” پاسخ داده شده است.
بخش سوم: امامت در احادیث از منظر محقق طوسی و فاضل قوشچی
فصل دوازدهم: حدیث غدیر؛ در این فصل استدلال محقق طوسی به حدیث غدیر بیان می‌شود و سپس پس از طرح شبهات قوشچی به نقد و بررسی آنها پرداخته می‌شود.
فصل سیزدهم: حدیث منزلت؛ در این فصل استدلال محقق طوسی به حدیث منزلت بیان می‌شود و سپس پس از طرح شبهات قوشچی، به نقد و بررسی آنها پرداخته

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تحقیق دربارهانسان کامل، امام حسین، امام حسین (ع)، قرآن کریم
دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید