بازتاب مفاهیم آیات قرآنی در مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری- قسمت ۱۹

**
۶۱-«ای کریمی که بخشنده ی عطایی ، ای حکیمی که پوشنده ی خطایی ، ای صمدی که از ادراک خلق جدایی ، ای احدی که در ذات و صفات بی همتایی ، ای خالقی که راهنمایی ، ای قادری که خدایی را سزایی ، جان ما را صفای خود ده و دل ما را هوای خود ده ، ما را آن ده که ما را آن به ، دیده ای ده که گر دشمن بیند ، دیده افگار شود و اگر دوست بیند یک دیده هزار شود» ( انصاری،۳:۱۳۸۶).
**
بنیاد گرفته از آیات زیر روش گزارشی و الهامی است :
۱-بخشی از آیه ی شریفه ی ۸ سوره ی مبارکه ی آل عمران : « … وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنکَ رَحْمَهً إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّابُ ».
ترجمه « … و ما را از نزدیک خود رحمت ببخش که توئی فراخ بخش».
۲-آیه ی شریفه ی ۱۱۸ از سوره ی مبارکه مائده : «إِن تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُکَ وَإِن تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّکَ أَنتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ ».
ترجمه :«‌ اگر آن ها را عذاب کنی همگان بندگان تو هستند و اگر آنانرا بیامرزی تویی توانا و دانش راست ».
۳-آیه ی شریفه ی ۱ و ۲ سوره مبارکه ی توحید : « قُلْ هُوَ اللهُ اَحَدٌ(۱) اللهُ الصَّمَدُ(۲) ».
ترجمه :«که اوست خدای یگانه(۱).خداوند بارخدای همه ی خدایان است(۲)».
۴-بخشی از آیه ی شریفه ی ۳ از سوره مبارکه غافر : «‌غافِرَ الذَّنْبِ وَقابِلَ التَّوْبِ … ».
ترجمه: « آن خدای آمرزنده ی گناهان و پذیرنده ی بازگشت(توبه) … ».
۵-آیه ی شریفه ی ۶۲ از سوره ی مبارکه ی زمر : «اللَّهُ خَالِقُ کُلِّ شَیْءٍ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ وَکِیلٌ».
ترجمه: « خدای یگانه آفریننده ی هر چیز ی است و او بر همه چیز کار ساز و از پیش برنده است» .
۶-بخشی از آیه ی شریفه ی ۳۳ از سوره ی مبارکه ی احقاف : «‌…بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ یُحْیِیَ الْمَوْتَى بَلَى إِنَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ » .
ترجمه: « … او توانا است بر آنکه مرده را زنده کند ، آری او بر هرچیزی تواناست »‌.
۷-آیه ی شریفه ی ۲۳ از سوره مبارکه ی محمّد: «‌اوّلئِکَ الذَِّینَ لَعَنَهُمُ اللهُ فَاَصَمَّهُمْ وَ اَعْمی اَبْصارَهُم ».
ترجمه: « آنان را(که میان مسلمانان جدایی می اندازند وفساد می کنند) خداوند لعنت کرده و گوش دل آن ها را کر و چشم دلشان را کور گردانیده است».
**
۶۲-«الهی، کدام محنت از بی خبری؟ از محنت آب و گل خلاص یابم، گر در من نگری»(انصاری ،۳:۱۳۸۶).
**
بنیاد گرفته الهامی از آیات زیر است :
۱-آیه ی شریفه ی ۲۶ سوره ی مبارکه ی حجر : « وَلَقَدْ خَلَقْنَاالاِنْسانَ مِنْ صَلصالٍ مِنْ حَمَأٍ مَسنون».
ترجمه: «‌ما انسان را از سفال خام و گل خشک و سیاه آفریدیم ».
۲-آیه ی شریفه ی ۷۸ سوره مبارکه ی فرقان:«‌اَلَّذی خَلَقَتَنی وَهُوَ یَهْدِینِ».
ترجمه :« آن خدایی که مرا آفرید و راهنمایی کرد»‌.
تفسیر ادبی و عرفانی:
«مقصود از انسان در آیه ی بیان آدم صفی است که هرچند به صورت فخّار و صلصال است لیکن به سیرت سزاوار سراپرده ی قرب و وصال است ، به ظاهر نگاشته ی آب و گل است ، به باطن دوستی را مَحمِل است . به ظاهر ساخته ای از گل است ، به باطن خاتم دولت را دل است (‌نگین ) و عبرت به وصل است نه به اصل ! که وصل قربت است و اصل تربت » (آموزگار :۱۳۸۳ ج ۲ ۴۸۴ ) .
**
۶۳-«الهی ، مرا به قضای خویش راضی کن ، به عنایت خرسند از هوای نفس دور دار و در شریعت بند» ( انصاری،۳:۱۳۸۶)‌.
**
برگرفته از آیه ی شریفه ی ۱۳۱ از سوره ی بقره به روش الهامی:« اِذقالَ لهُ رَبّهُ اَسْلِمْ قالَ اَسْلَمتُ لِربِّ العالَمیِنَ » .
ترجمه:«یاد گیر و یاد بیاور که خداوند به ابراهیم گفت:رام شو و گردن نه و خویشتن فرا من ده،گفت:گردن نهادم و خویشتن را فرا دادم و خود را به خداوند جهانیان تسلیم کردم و بیفکندم».
تفسیر ادبی و عرفانی:
« چون خلیل دروش آمد از حضرت عزّت فرمان آمد که ای ابراهیم هر که مارا خواهد ، جمله باید ما را بود، تا مرادهای بشری و هوس های نفسی با تو مانده از رنج و کوشش به کشش نرسی…خلیل گفت: خداوندا نه تدبیر مانده، نه اختیار. اینک آمده به قدم افتقار بر حالت انکسار تا چه فرمایی؟ خود را بیفکندم و کار خود به تو سپردم و بهمگی به تو باز گشتم » (آموزگار ،۱۳۸۳ ج ۱ : ۵۵ )‌.
**
۶۴-«الهی ، تو به رحمت خویش و ما به حاجت خویشم ، تو توانگری و ما درویشیم» (‌انصاری،۳:۱۳۸۶) .
**
بنیاد گرفته ازبخشی از آیه ی شریفه ی ۱۳۳ از سوره ی مبارکه ی انعام به روش الهامی: « وَرَبُّکَ غَنِیُّ ذُوالرحّمهِ…».ترجمه: «‌خدای تو از خلق بی نیاز و صاحب رحم و مهربانی است … ».
تفسیر ادبی و عرفانی:
« آیه اشارت به دو گروه دارد ، که همان عزّت و سیاست با بیگانگان،و همین لطف و مرحمت با دوستان دارد ،که خداوند به ذات خود غنی و به صفات خود صاحب رحمت ، بی نیاز از اطاعت مطیعان و رحمت داراست برگناهکاران»( آموزگار ، ۱۳۸۳ ج ۱ : ۳۱۰)‌.
**
۶۵-«کریما ، میان ما با تو ، داور تویی ، آن کن که سزای آنی»(‌انصاری،۶۴:۱۳۸۶ )‌.
**
بنیاد گرفته ازبخشی از آیه ی شریفه ی ۱۱۴ از سوره ی مبارکه انعام به روش الهامی :« اَفَغَیرَاللهِ ابتَغیِ حَکَماً … » .
ترجمه: « آیا جز خداوند داوری و فرمان رانی جویم؟ … ».
تفسیر ادبی و عرفانی:
« جز از خدا داور و معبودی گیرم ؟ هرگز ! جزاو خدایی دانم ، حاشا!معبود بی همتا اوست ، در کردگاری و جبّاری بی نظیر اوست ، در کاردانی و کارخدایی ، بی مانند اوست . در بنده نوازی معروف اوست ، در مهربانی و مهرنمایی موصوف اوست ».‌(آموزگار ، ۱۳۸۳ ج ۱ : ۳۰۴ )‌.
**
۶۶-«الهی ، از آنجا که بودیم برخاستیم ، لکن به آنجا نرس
یدیم که می خواستیم» (انصاری ،۶۴:۱۳۸۶) .
**
بنیاد گرفته از آیه ی شریفه ۳۸ از سوره ی مبارکه ی بقره به روش الهامی : « قُلنا اهبِطوا مِنها جمیعاً فامِّا یَأتیَنَّکُم مِنّس هُدیً فَمَن تَبِعَ هُدایَ فَلا خَوفٌ عَلَیهِم وَلاهُم یَحزَنوُن ».
ترجمه :« گفتیم فرور روید همگان از بهشت اگر از طرف من پیغام و نشانی به سوی شما آید کسانی که از آن پیروی کنند بر آنان بیمی نیست و پریشان نگردند و فردا اندوهناک نباشند » .