دانلود تحقیق در مورد جامعه شناسی، تغییرات اجتماعی، علوم اجتماعی

مورد قبول خالق اثر قرار نگیرد. «مفسر در حین تفسیر، خودش را مى آفریند. چنین مفسرى را مى توان «دازاین» هایدگر دانست؛ چرا که دازاین نیز در حین تفسیر جهان، «خودش» را مى آفریند. آنچه در تفسیر «خود» مهم است هستى دازاین است. هنگامى که دازاین، به تفسیر جهان یا متن مى پردازد، تصمیم مى گیرد تا به طریق جدیدى «در- جهان» باشد. مفسر در حین تفسیر نه تنها معناى متن، که به صورت هستى شناسانه، خودش را نیز مى آفریند. کنش هرمنوتیکى تفسیر، کنشى است که در آن «خود» مفسر آفریده مى شود.» ] نیچه، فردریش، اراده معطوف به قدرت، محمد باقر هوشیار، فرزان روز، تهران، 1387،ص 481[
مطابق همه پژوهش ها در اینجا نیز ابتدا تعاریف‌، اصطلاحات‌، مولفه‌ها و ساختار مکتب تضادگرائی بصورت کلی و در سطح مورد نیاز بحث ما آورده شد‌. سپس خلاصه ای از آثار نمایشی گزینش شده دهه هشتاد به همراه ایده نهفته در طرح داستانی آنها به نظریه مذکور محک زده و در انتها به تحلیل نهائی رسیدم.
بی شک این پژوهش عاری از کاستی ها نیست؛ چه‌، هر تلاشی که در قلمرو ناشناخته‌ای صورت بگیرد با ضعف‌‌‌ها و اشتباهات همراه خواهد بود‌. اما ممکن است مقدمه ای باشد برای پژوهش های عمیق و گسترده ی آتی.

فصل اول :
کلیات پژوهش

1-1 بیان مسئله:
جامعه کلیتی انسجام یافته است. در این کلیت هر عنصری با عناصر دیگر پیوند عمیقی دارد. اگر نقصانی در یکی از عناصر جامعه ایجاد شود، عناصر دیگر نیز دچار تغییر خواهند شد. نویسندگان و هنرمندان به عنوان قشر حساس جامعه از این تغییرات تاثیر گرفته و آن را در آثارشان بازتاب می دهند. آنها با نقد معضلات و مشکلات جامعه، مدیران، برنامه ریزان و آحاد جامعه را نسبت به وقوع تغییرات نامطلوب هشدار داده و در برخی موارد به پیش بینی تغییرات کنونی و آینده آن می پردازند. آنها با ارزیابی آگاهی بخش خود از جامعه می توانند مسیر آتی آن و حرکتهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مردم را رصد کرده و جامعه را نسبت به رویارویی با آن تغییرات هشدار دهند. به عنوان نمونه آنتوان چخوف نویسنده روسی در سال 1901 با نوشتن نمایشنامه سه خواهر و در سال 1904 با نوشتن نمایشنامه باغ آلبالو تحولات آینده روسیه تزاری و وقوع انقلاب روسیه را به تصویر کشیده بود. غلامحسین ساعدی نیز در نمایشنامه دعوت تغییراتی که مدرنیسم فرمایشی محمد رضا پهلوی در آینده جامعه پدید آورده بود را هشدار بودند.
این پژوهش تلاش دارد تا به بازتاب تغییرات اجتماعی در آثار نویسندگان ایرانی و تحولاتی که آنان در بنیانهای جامعه می دیدند و آن را به شکلی نمایشی گواهی می دادند، بپردازد. این گواهی و پیش بینی تحولات جامعه را می توان شهادت ادبیات بر خودآگاهی به وقایع اجتماعی عصر خود خواند.
نگارنده برای دستیابی به پاسخ پرسش اصلی، آثار دو گروه از نمایشنامه نویسان برجسته از دو گرایش متفاوت (مدافعین وضع موجود و مخالفین وضع موجود) را مورد بررسی قرار داده و سیمای جامعه کشورمان را از نگاه آنان بازتاب خواهد داد.
برای دستیابی به این منظور آثار مدافعین و مخالفین وضع موجود از جمله آثار سعید تشکری، حسین فدائی حسین، آرش عباسی، ایوب آقا خانی، سلما سلامتی، چیستا یثربی، نداثابتی، هاله مشتاقی نیا، عدالت فرزانه، محمد چرمشیر، محمد یعقوبی، فارس باقری، حسین کیانی، علیرضا نادری، امیر محمد یاراحمدی، بهاره مهرنژاد، علیرضا حنیفی، محمد رضا بی گناه، نصرالله قادری، شهرام کرمی و محمد رضائی راد مورد بررسی قرار گرفته است.

1-2 پیشینه پژوهش:
برای بررسی تغییرات اجتماعی کتاب های متعددی منتشر شده است؛ اما همه ی آنها از نگاه جامعه شناسان، روانشناسان، مورخان و … انجام گرفته است. تحقیقات نگارنده نشان میدهد که تا به حال هیچ کتاب، مقاله و یا پژوهشی در خصوص نگاه نمایشنامه نویسان به تغییرات اجتماعی منتشر نشده است. چنانچه این پژوهش، به بار بنشیند و نتیجه ی مطلوبی به دست دهد، می تواند مقدمه ای برای چنین بررسی هائی باشد.

1-3 اهداف پژوهش
1- ارائه تصویری شفاف از روابط اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، خانوادگی و … مردم کشورمان با مراجعه به نمایشنامه های معاصر
2- بررسی جامعه شناسانه نمایشنامه ها در جهت شناخت ویژگی های فرهنگی، اخلاقی و مذهبی جامعه معاصر ایران

1-4 فرضیه
ادبیات نمایشی بازتابی از اجتماع و تغییرات آن است و برای مطالعه تغییرات اجتماعی می توان به ادبیات نمایشی مراجعه کرد.

1-5 سئوالات کلیدی پژوهش
الف) ادبیات نمایشی دهه هشتاد کشورمان چگونه تغییرات اجتماعی جامعه خود را بازتاب داده اند؟
ب) نگرش این نویسندگان نسبت به تغییرات و بحران های اجتماعی چگونه بوده است؟ آیا آنها موافق(تایید) یا مخالف(منتقد) آن بوده اند؟
ج) آیا تصویری که ادبیات نمایشی از جامعه ارائه می دهد، می تواند تصویری قابل اعتناء و استناد برای تحلیل تغییرات اجتماعی باشد؟

1-6 روش تحقیق
در این پژوهش ابتدا آثار شاخص دهه هشتاد خورشیدی مطالعه و ایده ی نهفته در دل آثار کشف و تحلیل خواهد شد.
از سوی دیگر همانطور که می دانیم برای درک تغییرات جامعه نیاز به بررسی کل جامعه و عناصر تشکیل دهنده ی آن نیست. بررسی کوچکترین واحد جامعه یعنی خانواده و تعمیم نتایج به دست آمده از این بررسی به کل جامعه روشی است که برای این پژوهش در نظر گفته شده است. این انتخاب به صورتی ناخودآگاه نیز از طرف نوی
سندگان و نمایشنامه نویسان اتخاذ شده است. نگاهی گذرا به آثار مکتوب نشان می دهد که اغلب آثار نمایشی مربوط به خانواده و مسائل پیرامون آن می باشد و جامعه از دریچه خانواده دیده شده است. ما نیز در این پژوهش از همین زاویه به جامعه نگریسته و مختصات آن را مورد واکاوی قرار خواهیم داد.
پیشتر گفته شد که برای دستیابی به نتیجه ی ملموس و علمی، نظریه تضادگرائی به عنوان چهارچوب نظری برای این پژوهش در نظر گرفته شده است. می دانیم که در نظریه تضادگرائی، اعتقاد بر این است که تضاد نیروهای اجتماعی جامعه را از سکون و رکود خارج کرده و آن را پیش می برد. من نیز بر اعتقاد به این نظریه تلاش خواهم کرد تا مختصات این نیروهای اجتماعی متضاد را از دل نمایشنامه ها بیرون کشیده و نشان دهم که جامعه در این تضاد و کشمکش به کدام سو می رود؟

فصل دوم:
چهارچوب نظری

2-1 تعاریف
2-1-1 تعریف جامعه
واژه (Sociology) ترجمه واژه فرانسوی (Sociologie) است که از دو جزء سوسیوس (Socious) و (Socieum) لاتین گرفته شده است و به‌معنی دوست، رفیق و همراه است و نیز از (logos) یونانی به‌معنی شناخت، مطالعه، تحقیق و دانش ترکیب گردیده است.] قلی‌زاده، آذر؛ مبانی جامعه‌شناسی، کاشان، محتشم، 1374، ص13[
جامعه در اصطلاح محصول گرد آمدن انسان‌ها و کنش‌های متقابل میان آنان است که باهم زندگی می‌کنند و در رسیدن به هدف معینی با یکدیگر همکاری دارند. به‌علاوه معیارها و مقرراتی ساده یا پیچیده بر روابط عادی آن‌ها حاکم است و نهادها و سازمان‌هایی، تداوم و پایداری اجتماع آنان را تامین می‌کند. [قنادان، منصور و همکاران؛ جامعه‌شناسی مفاهیم کلیدی، تهران، آوای نور، 1376، ص60]
2-1-2 ویژگی‌های جامعه
1) افراد جامعه قلمرو مشترکی را اشغال می‌کنند.
2) در حکومت شریک هستند.
3) تا حدودی دارای یک فرهنگ مشترک می‌باشند. [رابرتسون، یان؛ درآمدی بر جامعه‌شناسی، حسین بهروان، مشهد، آستان قدس رضوی، 1377، ص89]
4) جامعه دارای عمومیت است یعنی هم فرد را در خود جای می‌دهد. هم جایگزین آن می‌شود و افرادی در هر دو جنس و تمامی سنین را دربر می‌گیرد.
5) جامعه دارای تداوم و استمرار است، طول عمر جامعه از طول هستی هر یک از افراد فراتر می‌رود.
6) افراد در جامعه دارای مشارکت فعالانه و کم و بیش آگاهانه هستند و به‌نوبه خود از مزایای حیات جمعی سود می‌برند ضمن اینکه نقشی فعال در آن ایفا می‌کنند. [نیازی، محسن؛ جامعه‌شناسی، تهران، ثامن‌الحجج، 1387، ص59]
2-1-3 تعریف جامعه شناسی
جامعه‌شناسی به‌عنوان رشته‌ای از رشته‌های علوم اجتماعی قلمرو بسیار گسترده دارد. امور و مسائلی مانند فقر، تبعیض قومی و گروهی، زندگی خانوادگی، ساخت سیاسی، احزاب و گروه‌های سیاسی، حیات مذهبی، انواع انحرافات اجتماعی، ساخت اقتصادی، دگرگونی اجتماعی، انقلاب، سازمان و ساخت آموزش، رشد فنی، افزایش سریع جمعیت، از خود بیگانگی، شهرنشینی، روستانشینی، و بسیاری از زمینه‌های دیگر یا در حیطه مستقیم افق بررسی جامعه‌شناسی قرار دارد و یا با آن در رابطه است.
] قلی‌زاده، آذر؛ مبانی جامعه‌شناسی، کاشان، محتشم، 1374، ص13 [
اصطلاح جامعه شناسی را نخستین بار اگوست کنت فیلسوف و متفکر فرانسوی، در قرن نوزدهم برای مشخص کردن علم مربوط به جامعه به کار برد. متفکران پیش از وی برای نامگذاری این علم از اصطلاح «فیزیک اجتماعی» استفاده میکردند. [وورژه، موریس؛ بایسته های جامعه شناسی سیاسی، ترجمه ی ابوالفضل قاضی شریعت پناهی، تهران، دادگستر، 1377، چاپ اول، ص13] جامعه شناسی شناخت منشاء تکامل، ساختار و کار ویژه های گروههای اجتماعی، شکلهای آنها، قوانین، آداب و رسوم، شیوه های زندگی، اندیشه و عمل و مشارکت آنها در فرهنگ و تمدن بشری است؛ و میکوشد اصول عام پدیده ها و روابط اجتماعی را کشف کند، و قوانیین دگرگونی و رشد جامعه را بر پا دارد.[عالم، عبدالرحمن؛ بنیادهای علم سیاست، تهران، نی، 1385، چاپ پانزدهم، ص 65] واحد تحلیل در جامعه شناسی، جامعه است با این خصیصه که، جامعه پدیدهای مجزا، دارای انسجام درونی و خود سامانبخش است. [نش، کیت؛ جامعه شناسی سیاسی معاصر جهانی شدن، سیاست، قدرت، ترجمه ی محمدتقی دلفروز، تهران، کویر، 1388، چاپ هفتم، ص 19]
2-1-4 تضادگرائی
واژه Conflict از ریشه Configure به‌معنای برخورد کردن و مبارزه کردن گرفته شده است.[بیرو، آلن؛ فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان، 1375، ص62] هر گاه دو یا چند نفر یا گروه به جهت تخالف در اندیشه و منافع، در حل تعارض آشکار و عدم‌توافق آمیخته با خشونت قرار گیرند، تضاد نامیده می‌شود.[همان، ص63] برای این اصطلاح معادل‌هایی چون نزاع، تقابل، کشمکش، انحراف، دوگانگی و دشمنی در نظر گرفته شده[آزاد برمکی، تقی؛ نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران، سروش، 1376، ص119] و به‌طور متواتر در جامعه‌شناسی مارکسیستی به‌کار می‌رود[بیرو، آلن؛ ص63] و از مکاتب عمده در جامعه‌شناسی می‌باشد.
طبق این نظریه، جامعه مجموعه‌ای از اجزای متکثّر و ترکیبی از گروه‌های متعدد، مستقل و رقیب و برخوردار از دیدگاه‌ها، علایق و منافع متفاوت و متضاد است؛ که عنصر قدرت، آن‌ها را در نظمی خاص، در کنار هم قرار می‌دهد و بدین وسیله، ثبات اجتماعی تأمین می‌شود. براین اساس، ارزش‌های مسلط اجتماعی، صرفاً جنبه‌ای سیاسی می‌یابند و حتی آن‌گاه که به نظر، مورد قبول عام است، در واقع امری تحمیلی و مبتن
ی بر فریب‌ها و فریبکاری‌های صاحبان قدرت است. همچنین قوانین و هنجارهای مسلط نیز سیاسی و در تقابل با ارزش‌ها و هنجارهای قشر تحت سلطه می‌باشد.[ سلیمی و داوری، علی و محمد؛ جامعه‌شناسی کجروی، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1380، ص33]
این دیدگاه برآن است که کشمکش و تضاد، قوه محرک روابط انسانی است و توزیع نابرابر منابع ارزشمند؛ مانند پول، قدرت، حیثیت و فرصت‌های شغلی، باعث ایجاد تضاد و سبب بروز جرائم، آشوب‌ها، اعتراضات و نهضت‌های اجتماعی می‌شود.[اچ ترنر، جاناتان؛ مفاهیم و کاربردهای جامعه‌شناسی، محمد فولادی و محمدعزیز بختیاری، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1378، ص52]
2-1-4-1 نظریه تضاد رالف دارندورف (به آلمانی: (Ralf Gustav Dahrendorf ‏3
«جایی که کارکردگرایی بر نظم در جامعه تاکید می کند‌، نظریه پردازان تضاد‌، اختلاف و تضاد را در هر نقطه از نظام اجتماعی می‌بینند‌. کارکردگراها (یا حداقل کارکردگراهای اولیه) استدلال می‌کنند که هر عنصری در جامعه در ثبات جامعه سهم دارد‌. اما نمونه‌های ارائه شده توسط نظریه تضاد تعدادی عناصر اجتماعی را که در عدم انسجام و تحول سهم دارند مشخ

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *