دانلود پایان نامه

معتبر ندانسته، نتیجه گرفته است که تعهد به نکاح نیز قرارداد الزام آور محسوب نمی‏شود و هر یک از طرفین تا قبل از انعقاد نکاح می تواند از وصلت، امتناع نماید34ماده 43 قانون مدنی اسپانیا و ماده 79 قانون مدنی ایتالیا نیز همین اصل را مقرر نموده است.35
2-4- آثار وعده نکاح
مراد از عنوان فوق این است که وعده نکاح یا نامزدی چه حقوق و تکالیفی را برای طرفین نامزدی و اشخاص ثالث به وجود می‏آورد. به تعبیر دیگر تحقق وعده نکاح می تواند به عنوان مانعی برای خواستگاری و انعقاد عقد نکاح با هر یک از طرفین نامزدی مطرح شود؟ این موضوع را ابتدا در حقوق ایران و اسلام و سپس در حقوق انگلیس و مصر مورد بررسی قرار خواهیم داد.
2-4-1- حقوق ایران
قانون مدنی ایران اگرچه موانع خواستگاری را ذکر ننموده است اما از ماده 1034 قانون مدنی که مقرر می‏دارد: ” هر زنی را که خالی از موانع نکاح باشد می توان خواستگاری نمود” می‏توان استفاده نمود که از دیدگاه قانونگذار موانع خواستگاری همان موانع نکاح است و غیر از موانع نکاح، مانع دیگری مورد نظر قانونگذار نبوده است. زیرا در صورتی که مانع دیگری مورد نظر بود قانونگذار در مقام بیان بوده و باید ذکر می کرد. بنابراین با توجه به اینکه در میان موانع نکاح، صرف خواستگاری از یک زن و قبول وی به عنوان مانع نکاح مطرح نشده است لذا به نظر می رسد که از نظر قانون مدنی خواستگاری از زنی که به دیگری پاسخ مثبت داده است اشکالی نداشته باشد و اگر خواستگاری مذکور منتهی به وقوع عقد نکاح شود، چنین نکاحی صحیح است. زیرا وعده نکاح یا نامزدی ایجاد علقه زوجیت نمی‏کند و مادامی که صیغه نکاح جاری نشده است، طرفین نسبت به یکدیگر بیگانه تلقی می شوند و بدیهی است که خواستگاری از چنین زنی بلا‏اشکال است.
2-4-1-1- دیدگاه فقهای امامیه
در فقه امامیه در مورد امکان خواستگاری از نامزد دیگری و صحت یا عدم صحت وقوع عقد نکاح با وی اختلاف نظر وجود دارد. برخی از فقهای امامیه معتقدند که خواستگاری از چنین زنی حرام می باشد. زیرا که این عمل از سوی پیامبر نهی شده و نهی ظهور در حرمت دارد آنجا که پیامبر (ص) می‏فرماید: “هیچ یک از شما زنی را که دیگری خواستگاری نموده است خواستگاری ننماید تا اینکه ازدواج کند یا منصرف گردد.”36 با این وجود اگر خواستگاری مزبور منتهی به انعقاد نکاح شود، این عقد صحیح است (شهید اول، 1411،ص 167 ؛ علامه حلی، بی تا،ص 570). علت این نظر آن است که حکم تکلیفی حرمت ملازمه با حکم وضعی بطلان ندارد. در مقابل برخی دیگر از فقهای امامیه با عنایت به اصل اباحه، خواستگاری از چنین شخصی را حرام ندانسته و جایز می شمارند و معتقدند که احادیث دال بر منع نیز به لحاظ ضعف سند، توانایی بر هم زدن اصل فوق را ندارند (شیخ نجفی، 1365 ش،ص 124). بنا به گفته برخی از فقها، عده ای نیز نظر به کراهت خواستگاری از چنین شخصی داده اند (شهید ثانی، 1410،ص 241) با توجه به توضیحات فوق می‏توان گفت که علی رغم اختلاف نظر فقهای امامیه در باب حلیت یا حرمت خواستگاری از چنین اشخاصی، در صحت انعقاد نکاح با نامزد دیگری اتفاق نظر وجود دارد.
2-4-1-2- دیدگاه فقهای اهل تسنن
در مورد صحت نکاح با نامزد دیگری بین فقهای اهل تسنن نیز اختلاف نظر وجود دارد. حنفی‏ها و شافعی‏ها معتقدند که اگر شخصی از نامزد دیگری خواستگاری نماید و این خواستگاری منتهی به وقوع نکاح شود، این نکاح صحیح است و حاکم حق ندارد که حکم به فسخ آن بدهد. زیرا خواستگار دوم فقط مرتکب معصیت شده است و مستوجب عقاب اخروی می‏باشد لیکن فقهای مالکی قائل به تفصیل هستند. مطابق نظر فقهای مالکی باید بین حالت دخول و عدم تفاوت قائل شد. بدین معنا که اگر حاکم علم پیدا کند، نکاح واقع شده حقاً در نتیجه خواستگاری از نامزد دیگری بوده است اگر این علم قبل از دخول صورت پذیرد حکم به فسخ این نکاح خواهد داد. زیرا طرفین از حکم شارع تخطی نموده‏اند اما هرگاه این علم بعد از دخول حاصل شود حاکم نمی‏تواند حکم به فسخ نکاح مذکور دهد. زیرا با تحقق دخول، نکاح واقع شده مورد تأیید و تأکید قرار می‏گیرد و فسخ آن جایز نمی‏باشد مضافاً جواز فسخ آن موجب ورود ضرر به طرفین خواهد شد و این قول مشهور فقهای مالکی می‏باشد. البته بین فقهای مالکی در پاسخ به پرسش فوق دو عقیده دیگر نیز وجود دارد. نظر پاره ای از فقهای مالکی مشابه فقهای حنفی و شافعی است و برخی نیز مطلقاً نکاح با نامزد دیگری را باطل می‏دانند. (ابوزهره، 1950،ص 32؛ شلبی، 1979،ص 61)
از آنچه که بیان گردید می توان نتیجه گرفت که اکثر فقهای اهل تسنن، علی رغم اعتقاد به حرمت خواستگاری از نامزد دیگری معتقدند که اگر این خواستگاری منتهی به وقوع نکاح شود، تردیدی در صحت آن وجود ندارد.
2-4-2- حقوق انگلیس
در حقوق انگلیس ظاهراً خواستگاری از نامزد دیگری از لحاظ حقوقی بلا اشکال می باشد و اگر این خواستگاری منتهی به وقوع عقد شود نیز عقد واقع شده صحیح است. زیرا مادامی که بین طرفین، عقد نکاح منعقد نشده است نسبت به یکدیگر بیگانه تلقی می شوند و فقط اگر شخصی از همسر دیگری خواستگاری و طرف مقابل قبول نماید، این توافق به خاطر مخالفت با نظم عمومی باطل است.37
2-4-3- حقوق مصر
در حقوق مصر، نویسندگان حقوقی به صراحت در مورد این که آیا خواستگاری از نامزد دیگری از لحاظ حقوقی و منطقی امکان پذیر است یا خیر بحثی ننموده اند. اما با عنایت به اینکه در حقوق مصر نیز وعده انعقاد قرارداد، به طور اعم نتیجه قرارداد اصلی را نمی دهد و وعده انعقاد عقد ن
کاح نیز به عنوان یکی از مصادیق وعده های دو جانبه انعقاد قرارداد از این قاعده مستثنی نمی باشد و مادامی که صیغه نکاح جاری نشده است، طرفین زن و شوهر محسوب نمی شوند می توان گفت که خواستگاری از نامزد دیگری صحیح بوده و اگر این خواستگاری منتهی به وقوع عقد نکاح شود، اشکال و منعی ندارد.
2-5- رضایی (قصدی) یا تشریفاتی بودن عقد نکاح و تأثیر آن بر نحوه وقوع وعده نکاح
در فصل اول و در شماره 1-11-3 بیان گردید که در حقوق مصر، در صورتی که قرارداد اصلی تشریفاتی باشد صحت وعده انعقاد آن نیز مستلزم رعایت این تشریفات است. حال باید بررسی شود که اولاً نکاح، عقدی رضایی (قصدی)38است یا عقدی تشریفاتی و ثانیاً بر فرض تشریفاتی بودن، آیا وعده انعقاد آن نیز ملزم رعایت تشریفات انعقاد قرارداد اصلی می باشد یا خیر.
2-5-1- حقوق ایران
در حقوق ایران در باب رضایی یا تشریفاتی بودن عقد نکاح اختلاف نظر وجود دارد. برخی از حقوقدانان نکاح را عقدی رضایی می دانند (کاتوزیان، 1388،ص 383 ؛ امامی، 1377،ص 326). در مقابل برخی دیگر از حقوقدانان آن را عقدی تشریفاتی به شمار آورده اند (صفایی، 1388،ص 43 ؛ حمیتی واقف، 1386،ص 38). صرفنظر از اختلافات موجود به نظر می رسد که این اختلافات تأثیری در پاسخ به پرسش فوق نداشته باشد. زیرا بر فرض این که ما عقد نکاح را در حقوق ایران، تشریفاتی بدانیم وعده انعقاد آن مستلزم رعایت تشریفات مزبور نخواهد بود کما اینکه در قراردادهای تشریفاتی دیگر نیز این قاعده رعایت می شود.
2-5-2- حقوق انگلیس
در حقوق انگلیس برای انعقاد عقد نکاح، شرایطی در نظر گرفته شده که رعایت آنها برای طرفین نامزدی لازم است. عموماً از جمله این شرایط اخذ جواز نکاح، اجرای صیغه نکاح توسط شخص صلاحیت‏دار (عموماً یک کشیش) و حضور شهود در هنگام انعقاد عقد می‏باشد. (استات اسکای، بی تا، ص 147 و 164) بنابراین وعده انعقاد عقد نکاح یا همان نامزدی نیز مستلزم رعایت این تشریفات نمی باشد. به همین دلیل وجود رابطه نامزدی را می توان با هر دلیلی اثبات نمود. به عنوان مثال اغلب دادگاهها برقراری رابطه جنسی میان طرفین را به عنوان دلیل بر وجود رابطه نامزدی بین طرفین می پذیرند.39
2-5-3- حقوق مصر
نکاح عقدی است که با قصد واراده به ملک متعه بر می گردد و در حالت اعتدال سنت موکدی است و دو رکن دارد : ایجاب و قبول . که ابتدا ایجاب از جانب یکی از طرفین گفته می شود و در صورت توجه ، قبول از جانب دیگر جواب آن دومی شود و شروطش عقل و بلوغ و حریه( آزادی واراده ) است ( الشیخ نظام ، ج6،ص 416و 415) در حقوق مصر نیز گرچه به پیروی از مذاهب حنفیه و شافعیه و حنابله حضور دو شاهد عادل در زمان انعقاد عقد نکاح، ضروری می باشد و بدین ترتیب نکاح عقدی تشریفاتی محسوب می شود (ابوزهره، 1950،ص 57) اما وعده انعقاد آن، در صورتی که وعده را به معنای قرارداد بدانیم مستلزم رعایت تشریفات مزبور نخواهد بود (ابوزهره، بی تا،ص 61).عمر خالد حقوقدان مصری بیش از دیگر نویسندگان حقوقی مصری در مورد نامزدی و مسایل آن بحث می کند وی در مورد آزادی در ازدواج و رضایت دلیل بر رضایی بودن وعده نکاح به حساب می آیدبنابراین از این حیث وعده انعقاد عقد نکاح، استثناء بر وعده انعقاد عقود تشریفاتی دیگر خواهد بود و اثبات آن با هر دلیلی امکان دارد.
لازم به ذکر است که در حقوق برخی از کشورهای عربی نظیر سوریه و لبنان برای تحقق نامزدی تشریفاتی خاصی وجود دارد به گونه ای که در صورت عدم رعایت این تشریفات، امکان انعقاد عقد نکاح وجود ندارد (بدران ابوالعینین بدران، 1386 ق،ص 30). مطابق مواد 1-13 قانون حقوق خانواده لبنان هرگاه دختر و پسری قصد ازدواج با یکدیگر را نمودند باید به هیات منتخب روستا یا محله‏ای که دو نامزد در آن سکونت دارند مراجعه نمایند و اگر طرفین در یک محل سکونت نداشته باشند باید وضعیت هر یک در هیات مربوط به محل خودش بررسی شود. پس از آن توسط هیات مذکور به آنان گواهی اجرای عقد داده می‏شود. این گواهی به دادگاهی که محل اقامت یکی از طرفین نامزدی در آن قرار دارد تقدیم شده و پس از احراز شرایط طرفین برای نکاح یا یکدیگر، دادگاه قرار جواز نکاح را صادر می‏نماید که بعد از آن طرفین می‏توانند در محضر حاضر شده و عقد نمایند. در مواد 40 تا 46 قانون شخصیه سوریه نیز مقررات مشابهی دیده می‏شود. (شلبی، 1977،ص62 ؛ ابوزهره، بی تا،ص 61-64) با این وجود پاره ای از نویسندگان معتقدند که این تشریفات از جمله شرایط انعقاد عقد نکاح می باشد نه خواستگاری و نامزدی. (صابونی، 1979، 42)
2-6-میزان موانع در روابط نامزدی
شاید این عنوان برای ما عنوان غریبی باشد چرا که عرف جوامع شرقی ما چنان است که انواع روابط جسمی بعد از ازدواج رسمی و علنی شروع می‏شود.و این طبعا ترتیب خداوند متعال است که ازدواج را مقدس گردانده و در راه زندگی و تعامل با بنی بشر را در همه مستویات برای همه روشن کرده است اما با تهاجم فرهنگی و دوری از قوانین روحی و قوانین اجتماعی خصوصاً با روی آوردن به تمدن های دیگر و تلاش برای تقلید از آن ،چیز هایی می شنویم و می بینیم که با فرهنگ ما غریبه اند و این زنگ خطری برای دختران و پسران جوان است.نامزدی ارتباط علنی مقابل مردم و خداوند شناخته شده است تا خانه زنا شوئی را تاسیس کنند .این ارتباط به دو نامزد به طور شرعی اجازه می دهد که برای یافتن راه مشترک بدون سرزنش مقابل دیگران حضور یابند و همدیگر را بیشتر بشناسند و برای ازدواج و تشکیل خانواده و آینده بهتر و آسانتر قدم بردارند. از این رو لازم به بررسی بحث از
لحاظ روابط جنسی میان نامزدها از دیدگاه فقهای اسلام، حقوق مصر و انگلیس لازم به نظر می رسد که به ترتیب هرکدام را در جایگاه خود مورد بررسی قرار می دهیم.
2-6-1- میزان روابط جنسی میان نامزدها از دیدگاه فقهای اسلام
نامزدی وعده ازدواج و فرصت شرعی برای بررسی شخصیت طرفین در چهار چوب خانواده و میان مردم است تا طرفین بدون مشکل یا خارج شدن از آداب اسلام به قرار ازدواج برسند و این چهار چوب همان است که همانطور که حقوقدانان عمر خالد معتقد است 25% از نامزد ها به خاطر خارج شدن از این چهار چوب فسخ می شوند و همچنین بیان می کنند که عرف جزئی از شرع است. (میزان روابط نامزد از دیدگاه اسلام)اسلام به هر کدام از طرفین نامزد این اجازه را می دهد تا قبل از اتمام ازدواج همدیگر را ببینند و این همان است که در فرهنگ غرب به عنوان دوست دختر و دوست پسر شایع است پس اسلام به هر

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منبع تحقیق با موضوعمدیریت موجودی، حاکمیت شرکتی، ساختار مالکیت

دیدگاهتان را بنویسید